Opinie

Valse eenheid

Mijn moeder droomde van harmonie, maar ik kende een paar van die voorbeeldig harmonieuze gezinnen. Daar woedden onder de oppervlakte de hevigste haatgevoelens.

De hypocrisie van de geveinsde eendracht, ik zal er wel altijd allergisch voor blijven. Afgelopen donderdagavond: Ella Vogelaar trad af en stelde dat de PvdA op het gebied van integratie en minderheden nog steeds geen heldere koers heeft. Wouter Bos verschijnt in beeld en zegt: ’De lijn van de PvdA is altijd helder geweest op integratie: streng maar ook rechtvaardig, grenzen stellen en perspectief bieden.’ Dat de PvdA over de aanpak van de integratie al jarenlang tegenstrijdige signalen afgeeft is geen kwestie van opvatting, dat is een vrij simpel te bewijzen feit. Hetgeen Bos’ opmerking tot een leugen maakt. Die eenheid moet suggereren waar geen eenheid is. Ik heb zo’n vermoeden dat in het gezin Bos nooit openlijk ruzie was.

Het hoort bij Nederland: we zijn een klein land, er is geen ruimte voor bonje. Stel dat de dijken doorbreken, net als je net ruzie met de buren hebt? Door die eenheidsdwang schieten we ook telkens door, van het ene uiterste in het andere.

Neem het gebruik van de term ’Marokkaan.’ Ineens worden lastige jongeren van Marokkaanse afkomst aangeduid als ’ Marokkaan.’ Iemand als Job Cohen, die eerst jarenlang niets wil weten van een harde integratielijn, die de straatterreur in de Diamantbuurt eindeloos op z’n beloop laat, die de boel ’bij elkaar wil houden’, en die laatst bij Pauw & Witteman met een soort bevrijde gretigheid een paar keer hard achter elkaar ’Marokkaan’ zei. Want het zíjn Marokkanen, en wat een Marokkaan ís moet dus ook een Marokkaan héten, dus we hebben het, voor alle duidelijkheid, over Marokkánen. Het was alsof hij in gedachten de instructie van een therapeut opvolgde: ’Zeg het maar Job. Je kúnt het! Marr-rrok-káááán! Goed zo!’

Een tweede of derde generatie immigrant bij zijn landsaard noemen, dat moet je in de VS eens proberen! Is Barack Obama een Afrikaan? Nee, hij is een African American, zoals je daar ook Irish Americans, Italian Americans, Native Americans, Asian Americans en Mexican Americans hebt. Ooit wilden mensen als Cohen het niet eens over etnische afkomst hébben, nu bedienen ze zich achteloos van taalgebruik dat ze zelf nog niet zo lang geleden racistisch zouden hebben genoemd.

Het ene moment zijn we roomser dan de paus, even later staan we te vloeken in de kerk.

Juist om discussies waarbij afkomst en achtergrond een rol spelen zuiver te houden, hebben de Amerikanen voor die constructie gekozen, dat is geen schijnheiligheid, dat is geen politieke correctheid, dat is het principiële pragmatisme waarmee Amerikanen problemen oplossen en waar wij iets van zouden kunnen leren. Als intellectueel, jood en man van de wereld weet Job Cohen waarschijnlijk óók wel dat dat ge-Marokkaan niet OK is, maar ja, op het PvdA-hoofdkwartier roepen ze het tegenwoordig allemaal, en hij wil niet achterblijven. Want hoe zei Wouter Bos het ook alweer? ’ De lijn van de PvdA is altijd helder geweest op integratie.’ Op zich juich ik die nieuwe strengheid van de PvdA toe, dat bange wegkijken heeft lang genoeg geduurd, maar als ik moet kiezen heb ik toch liever oprechte onenigheid dan valse eenheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden