Opinie

Vallen de Iederwijs scholen tegen?

Onderzoek bracht aan het licht dat een aantal Iederwijsscholen niet voldoen. De resultaten vallen tegen, een aantal voldoet zelfs niet aan wettelijke normen.

Martine Delfos

Een moeder van een kind met autisme spreekt me aan. Haar zoon is naar gespecialiseerd onderwijs gegaan, gericht op autisme. Hij werd er doodongelukkig en vreselijk onrustig van. De school had wel een reputatie op het gebied van kinderen met autisme, maar het sloot helemaal niet op hem aan. Te robotachtig. Op den duur was het niet alleen op school een probleem, maar ook thuis.

Ze heeft haar kind van deze school weggehaald en op een ‘soort iederwijs’ school gedaan, zoals ze zei. Daar is hij een tijd geweest en hij is enorm opgeknapt, nu durven ze de volgende stap weer aan. De school heette ‘discovery’. ‘Wij noemen het thuis ‘recovery’,’ vertelt ze, ‘hij is weer helemaal tot rust gekomen.’

De term Iederwijs staat voor vernieuwend onderwijs, waarbij zelfstandig werken en zelf kiezen wat te leren voorop staat. Steeds opnieuw zijn er pogingen om onderwijs aan te doen sluiten bij de ontwikkeling en wensen van leerlingen. Rousseau hield al in 1762 een vlammend betoog voor de natuurlijke ontplooiing in zijn opus magnum: Emile, of over opvoeding.

Op de vernieuwende scholen zitten regelmatig kinderen die op een reguliere school een diagnose zouden hebben gekregen. Het idee dat de Iederwijsschool rekening houdt met het individuele kind en daarbij aansluiting zoekt, trekt ouders aan die een kwetsbaar kind hebben. Dat kwetsbare wil niet altijd zeggen dat het kind een stoornis heeft, soms gaat het om een kind dat zich sneller dan gewoonlijk ontwikkelt, of kinderen die door omstandigheden zoals de scheiding van hun ouders van hun eigen ontwikkeling afraken.

Een school die het kind zelfstandig laat ontwikkelen geeft het kind daarin vaker ademruimte. Niet zo vreemd dat die moeder hierboven het ‘recovery’ noemt.

Wel zou kritisch gekeken moeten worden in hoeverre de grens van iemands kunnen aangesproken wordt in de Iederwijsscholen. Uit zichzelf zoekt een mens niet zo gauw de grens waar hij of zij denkt niet te kunnen presteren. Het is juist de docent die kan inschatten dat iemand iets tegen eigen verwachting kan, die een kind boven eigen droom kan laten functioneren.

Iets kunnen, terwijl je zeker wist dat je het niet zou kunnen geeft je een gevoel briljant te zijn en stimuleert je ontwikkeldrift. De vraag is echter in hoeverre de Iederwijsscholen ook die kant oprekken, als het initiatief teveel bij het kind ligt.

Voordat we een medaille geven of onthouden is het verstandig om niet alleen de oude criteria te gebruiken, maar een breed spectrum waarin ook nieuwe criteria worden meegenomen.

Martine Delfos is biopsycholoog. Lees hier haar eerdere columns. Voor meer informatie over haar werk zie www.mdelfos.nl

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden