Valkenburg koestert Cauberg, maar buit hem niet uit

Limburgs mergelstadje is een bedevaartsoord voor wielertoeristen 'Door hem op te fietsen ga je een beetje deel uitmaken van zijn geschiedenis'

"De Ronde van Vlaanderen heeft de Muur van Geraardsbergen, Milaan-San Remo de Poggio, de Tour de Alpe d'Huez en wij hebben de Cauberg, een icoon in de wielerwereld", stelt burgemeester Martin Eurlings.

Ja, in Valkenburg pronken ze maar wat graag met de Cauberg, de 1400 meter lange helling in het centrum van de stad, die deze week bij de WK wielrennen als scherprechter fungeert. Valkenburg dankt er zijn faam als wielerhoofdstad van Nederland aan.

De Limburgers betaalden drie jaar terug ruim vier ton om finishplaats van de mondiale titelstrijd te mogen zijn. Dat wordt volgens Eurlings ruimschoots terugverdiend, want de economische effecten van het evenement worden geschat op zo'n 40 miljoen euro. Veel belangrijker vindt hij de aandacht voor zijn stad. "Er doen honderd tv-zenders verslag van de WK. Daarbij is Valkenburg met zijn Cauberg elke keer in beeld. Het is de levensader van de stad."

Het Limburgse mergelstadje is een bedevaartsoord voor wielertoeristen geworden. Daar zit geen uitgekiende marketingstrategie achter, bezweert Eurlings. "We koesteren de Cauberg, maar buiten hem niet uit. Het is meer dat die vanuit de historie een bepaalde glans heeft gekregen. Dat willen we niet laten verdoffen."

De berg is sinds 2003 het decor voor de Amstel Gold Race, de Tour kwam al twee keer voorbij en nu zijn er dus de wereldkampioenschappen, alweer voor de vijfde keer, een record. Er zijn in Limburg heus wel veel zwaardere en mooiere beklimmingen te vinden, maar de Cauberg spreekt het meest tot de verbeelding bij wielerliefhebbers.

Gevraagd naar de aantrekkingskracht van de helling, zegt Rob Kooiman, toerfietser en directeur van Museum Land van Valkenburg, waar dezer dagen een wielerexpositie wordt gehouden: "Doordat aan de voet overal terrassen zijn is het net alsof je voor publiek rijdt. Je voelt de ogen op je gericht. En bovenop heb je een loopbrug die je met een beetje fantasie zou kunnen aanzien voor finishdoek. Het geeft de helling extra allure."

En dan is er nog de symboliek onderweg, die de mythevorming van de Cauberg versterkt. Zo ligt aan de voet van de berg de Lourdesgrot, halverwege is er het kerkhof en op driekwart staat een verzetsmonument, als zinnebeeld voor moed. Kooiman: "De verhalen en de historie maken de Cauberg bijzonder. Door hem op te fietsen ga je een heel klein beetje deel uitmaken van zijn geschiedenis."

Het was toenmalig premier Dries van Agt die de Cauberg in 1979 een enorme impuls gaf. Hij liet zich destijds fotograferen terwijl hij de helling beklom. Die foto ging de hele wereld rond. Het was de tijd waarin wielrennen als een volkse sport werd gezien. In de jaren zestig was het zelfs verboden geweest om de heuvel met de fiets op te gaan, omdat dat het toerisme zou hinderen. De actie van Van Agt maakte het wielrennen op de Cauberg in één klap salonfähig.

Niemand in Valkenburg die er daarom gek van opkijkt als ze de burgemeester zien stoempen op de Cauberg. "Ik begin zwaar, want je wilt geen loser zijn", zegt Eurlings. "Maar bij de begraafplaats zit een knik. Vanaf daar wordt het een kuitenbijter."

De grootste ramp die de Cauberg trof was in 1954. Een Belgische bus verloor de macht over het stuur en raasde naar beneden. Daarop botste hij tegen een monument om te eindigen tegen de voorgevel van een voormalig eethuis. Er vielen maar liefst negentien doden.

Maar het zijn vooral de wielerverhalen die de helling vermaard maakten. Eurlings: "Een vaste anekdote van Mart Smeets tijdens tv-uitzendingen van de Amstel Gold Race is een gebeurtenis uit 2001. Een groepje profwielrenners was daags voor de wedstrijd aan het trainen toen ze werden ingehaald door iemand op een gewone fiets. Ze schrokken zich wild. Hoe kon dat nou? Was het de postbode die de berg twee keer per dag op fietst."

Minpuntje: de eindstreep tijdens de WK ligt dit keer niet op de Cauberg, maar een kilometer verderop, in het dorpje Vilt. Het heeft een praktische reden: "Er was op de berg geen ruimte voor alle VIP-dorpen", zegt Eurlings. Het mag de pret niet drukken. "Want Vilt is ook gemeente Valkenburg hè. En vanaf de berg blijft het vals plat omhoog gaan. De ontknoping is hoe dan ook bergop."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden