Valencia geeft migrantenboot Aquarius een warm onthaal

Opvarenden van de Aquarius, het reddingsschip van Artsen zonder Grenzen. Beeld AFP

De nieuwe Spaanse regering lijkt gastvrijer voor migranten. Linkse steden, waaronder Valencia, namen eerder het voortouw.

Een tiental jachten dobbert vrijdagavond in de zonovergoten haven van Valencia. Op de kade staat het ‘welkomstcomité’ voor de Aquarius, een burgerinitiatief, omringd door cameraploegen. “Dit mag geen massagraf voor migranten worden. Daarom zijn wij hier”, zegt Francesca Raya (68), terwijl zij naar zee wijst.

Het schip met 629 migranten aan boord werd deze week wereldnieuws nadat Italië en Malta het schip de toegang ontzegden. De pas aangetreden linkse premier van Spanje, Pedro Sánchez, gaf wel groen licht. Het schip koerst nu richting Valencia waar het morgen wordt verwacht.

“We willen hier geen mediacircus!”, zegt Ana Isabel Martinéz met klem aan de telefoon. De Valenciaanse is woordvoerder van verschillende migrantenorganisaties die druk uitoefenen op de autoriteiten. Zij hopen dat de opvarenden van de Aquarius na het ‘fotomoment’ bij aankomst, niet direct in vreemdelingendetentie verdwijnen.

Andere lijn

Valencia heeft zich drie jaar geleden al omgedoopt tot ‘migrantenopvangstad’, toen vooral de stroom Syriërs die naar Europa trok aanzwol. In de derde stad van het land was toen net als in Madrid en Barcelona een linkse burgemeester aan de macht. Op lokaal niveau gaven die direct een signaal af: vorig jaar ging in Barcelona zelfs 160.000 man de straat op voor de opvang van meer migranten in Spanje.

De conservatieve regering van premier Rajoy, die twee weken geleden viel, maakte weinig haast met het halen van de Europese opvangquota. Maar de nieuwe linkse regering in Madrid lijkt voor een andere lijn te kiezen. De Spaanse minister van buitenlandse zaken Josep Borrell verklaarde dat het toelaten van de Aquarius moet dienen als een ‘elektroshock’ in het migratiedebat, dat Europa moet bewegen om gezamenlijk meer migranten op te vangen.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Beeld Louman & Friso

Deze week werd ook bekend dat het prikkeldraad op de omstreden grenshekken in de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla verdwijnt en dat vreemdelingen zonder papieren in Spanje medische hulp krijgen. Het aantal migranten dat Spanje via zee bereikt is bijna verdubbeld ten opzichte van vorig jaar, hoewel de aantallen achterblijven bij Italië.

José Luis Molina, antropoloog van de Autonome Universiteit van Barcelona, verklaart de huidige Spaanse ‘gastvrijheid’ vanuit de strijd van links om burgerrechten onder dictator Franco. Volgens de academicus hebben Spanjaarden empathie met migranten, omdat zij zelf dikwijls de wijk namen. Dat deden ze tijdens de burgeroorlog en de dictatuur, maar ook als arbeidsmigrant. “Dat zit nog in onze psyche”, zegt Molina.

Anti-migrantensentiment

Maar ondanks dat de komst van de Aquarius Kamerbreed wordt gesteund, vreest Ana Isabel Martínez dat het binnenhalen van het schip juist het anti-migrantensentiment zal aanwakkeren. Zeker nu het Spaans nationalisme volgens haar een opleving doormaakt vanwege het separatisme in Catalonië. Zo demonstreert vandaag in Valencia een lokale rechts-extremistische partij tegen de komst van het schip.

Martínez wil daarom vooral duidelijk maken dat de migranten op de Aquarius in Spanje zeker niet in een vijfsterrenhotel terechtkomen. “Als de camera’s weg zijn, worden zij na drie maanden waarschijnlijk alweer uitgezet”, zegt zij.

Zij vindt de geste van Sánchez dan ook opportunistisch. “Als Spanje niets had gedaan, was Italië onder Europese druk bezweken. Nu kan een land blijkbaar gewoon ‘nee’ zeggen.”

Afghaan Ata Mohammad Ataie (36) vluchtte met zijn vrouw en drie kinderen voor de Taliban en woont nu in Valencia. Ruim twee jaar geleden dreigde de boot waarmee hij Griekenland probeerde te bereiken, bijna te zinken. “Ik vind het mooi dat Spanje de Aquarius toelaat. Die mensen zijn toch geen beesten?”, zegt Ataie die zich al heeft aangemeld als vrijwilliger.

Lees ook:

Macron legt het bij met Conte: 'Het was nooit mijn bedoeling Italië te schofferen'

De Italiaanse premier Giuseppe Conte wil de ruzie met Frankrijk over het reddingsschip de Aquarius laten rusten. Conte en Macron mogen dan weer met elkaar praten, de problemen tussen de twee landen over migratie zijn daarmee nog niet opgelost.

De alleenstaande kinderen op de Aquarius zijn geen uitzondering

Onder de 629 migranten aan boord van de Aquarius bevinden zich 123 minderjarigen die zonder ouders of andere begeleiding onderweg zijn naar Europa. "Veel onbegeleide minderjarigen voelen zware psychische druk om Europa te bereiken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden