Vakkennis jonge leerkrachten zit weer in de lift

Beeld thinkstock

Na jaren van kritiek op de opleidingen voor basisschoolleerkrachten is er sprake van een kentering. Pas afgestudeerde juffen en meesters hebben meer vakkennis dan hun voorgangers, zeggen schooldirecteuren. Ze zijn goed in basisvaardigheden als orde houden, gevarieerde lessen aanbieden of het onderwijs evalueren. Ook is hun beheersing van rekenen en taal verbeterd.

Toen zorgen ontstonden over het lage taal- en rekenniveau van onderwijzers, werden pabo-leerlingen in 2006 verplicht om te slagen voor een reken- en taaltoets. Dat beleid zorgde aanvankelijk voor veel uitval op de pabo, maar lijkt nu vruchten af te werpen.

Dat blijkt uit een onderzoek van de onderwijsinspectie naar de kwaliteit van de pabo, dat vandaag verschijnt. Het rapport stipt ook een minder positieve kant aan: de jonge leerkrachten zelf zijn nog erg kritisch over hun opleiding. De basisvaardigheden leren ze misschien wel, maar toch vindt één op de drie onderwijzers dat de pabo hen niet goed genoeg heeft voorbereid op het vak.

Achterstand of voorsprong
Afgestudeerden geven aan dat ze nog te weinig weten over het lesgeven aan leerlingen met een achterstand of voorsprong. Eén op de vijf vond het niveau van toetsen en examens op de pabo te laag. Ook klagen ze over de gebrekkige voorbereiding op het geven van het vak Engels, cultuureducatie en burgerschap. Bijna twintig procent is ronduit ontevreden over het niveau van de opleiding.

De schooldirecteuren herkennen de kritiek van de afgestudeerden. Ook vinden zij dat beginnende leerkrachten te weinig maatschappelijke en theoretische kennis hebben. Bijvoorbeeld om aandacht te geven aan 'burgerschap', waar nu in het kader van radicaliserende jeugd veel over gesproken wordt, moeten onderwijzers nog veel bijleren. Toch vinden de schoolleiders dat pabo-studenten in het algemeen voldoende worden voorbereid op het leraarschap.

Beter luisteren
Door de focus op taal en rekenen zijn andere onderwerpen misschien een beetje op de achtergrond geraakt, zegt inspecteur-generaal Monique Vogelzang. "Er is een stevige kwaliteitsslag gemaakt, maar het kan nog ambitieuzer." Opleidingen moeten beter luisteren naar hun afgestudeerden, vindt ze. "Pabo's moeten de komende jaren zorgen voor meer diepgang en ze moeten samen met scholen en leerkrachten meer werk gaan maken van inwerk- en bijscholingsprogramma's. Want net als bij andere beroepen ben je bij je afstuderen nog niet klaar met leren."

Verder constateert ze dat er grote verschillen zijn tussen de ruim veertig pabo-opleidingen. Zo blijken afgestudeerden heel verschillend te oordelen over de moeilijkheidsgraad en diepgang van hun opleiding, maar ook over de kwaliteit en de sfeer. Bovendien geeft bijna de helft van de schoolleiders aan dat de kwaliteit van beginnende leraren voor een flink deel afhankelijk is van waar ze naar de pabo gingen.

Toelatingstoets
"Het is heel belangrijk dat álle opleidingen voldoende eisen aan het kennisniveau stellen", schrijft de inspectie. Welke pabo's minder goed scoren, wil de inspectie op basis van dit onderzoek niet zeggen. Vogelzang: "Alle pabo's worden komende tijd weer door de NVAO (Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie - red.) onderzocht. Daaruit moet blijken of ze van voldoende kwaliteit zijn."

De onderwijsinspectie verwacht dat de kwaliteit van aankomende juffen en meesters nog verder zal verbeteren. Vanaf komend studiejaar moeten mbo'ers en havisten namelijk toelatingstoetsen doen voor geschiedenis, aardrijkskunde en natuur & techniek, als zij in die vakken geen eindexamen hebben gedaan.

Hoofdpunten uit het rapport van de onderwijsinspectie

De meeste schoolleiders vinden dat de vakkennis en de pedagogisch-didactische vaardigheden van afgestudeerde leerkrachten de afgelopen drie jaar is verbeterd.

De helft van de afgestudeerden vindt dat de pabo hem/haar te weinig heeft voorbereid op het lesgeven aan leerlingen met een voorsprong of achterstand.

Eén op de vijf afgestudeerden is (zeer) ontevreden over de opleiding als geheel.

Eén op de vijf afgestudeerden vindt het niveau van examen en toetsen te laag.

75 à 80 procent van de afgestudeerden vindt dat de pabo hen voldoende kennis heeft bijgebracht op het gebied van rekenen en taal.

46 procent van de afgestudeerden vindt dat hij/zij goed is voorbereid op het geven van het vak Engels, 35 procent vindt dat (absoluut) niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden