Vakbonden beconcurreren vooral elkaar bij staking

Waarom gaat een vakbond staken? Een logisch antwoord: om meer loon te krijgen, of betere arbeidsvoorwaarden. Maar sociologe A. Akkermans heeft aangetoond dat vooral de angst leden te verliezen aan de concurrerende bond een belangrijke rol speelt bij de beslissing wel of niet te gaan staken.

Akkermans promoveert op 11 mei aan de Rijksuniversiteit Groningen op het proefschrift 'Een verdeelde vakbeweging en stakingen: concurrentie om leden'. Ze onderzocht 29 recente cao-onderhandelingen. ,,Deze concurrentie speelt vooral als de achterban van de betrokken vakbonden veel overlap vertoont'', zegt Akkermans. ,,Bij de politie-cao in 1996 ging de strijd vooral tussen de Nederlandse Politie Bond (FNV) en de Algemeen Christelijke Politiebond, aangesloten bij CNV. Beide bonden zijn ongeveer even groot en de leden stapten nogal eens over. De onderhandelaars voelden zich tot elkaar veroordeeld, wat zorgde voor een langdurige patstelling in het overleg.''

In het recente cao-overleg bij Philips constateert Akkermans vooral ledenconcurrentie tussen Unie en VHPP. ,,Zij vertegenwoordigen beide de hoger opgeleide werknemers. De een durft dan niet af te wijken van wat de ander doet.''

In de meeste landen met meerdere (concurrerende) vakbonden, zoals Italië en Frankrijk, wordt veel gestaakt. Maar in Nederland zijn relatief weinig stakingen, terwijl er wel meerdere bonden zijn. ,,Het is opvallend dat de onderlinge concurrentie tussen de bonden niet alleen aanzet tot acties, maar vaak juist weerhoudt van acties'', aldus Akkermans. ,,Doorgaans bepaalt de bond met de meeste leden de koers. Onderhandelaars noemen dat: volg de grote broer.''

Het bestaan van een dominante bond (FNV) heeft dus een 'dempend effect' op het aantal stakingen. Zo'n bond krijgt immers veel sneller haar zin dan een kleintje, en hoeft niet snel te staken. Voor een kleine bond heeft staking bovendien veel minder effect, als grote broer niet meedoet. Ook als de achterbannen sterk verschillen, bijvoorbeeld in religie of beroep, vermindert dat de kans op staking. ,,Dan hoeven ze niet te doen wat de ander doet, omdat de leden toch wel trouw blijven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden