Vakbond Cosatu strijdt tegen bewind Zimbabwe

De Zuid-Afrikaanse regering praat de onderdrukking in buurland Zimbabwe nog steeds goed. Maar de vakbonden worden kritisch.

Half tien 's ochtends, maar het is al snikheet in het Zuid-Afrikaanse stadje Musina, bij de grens met Zimbabwe. Vakbondsactivist Jan Tsiane drentelt met een mobiele telefoon aan het oor heen en weer onder een boom. ,,Nee, we laten ons niet tegenhouden'', roept hij in de telefoon. ,,Als de politie ons stopt, lopen we gewoon door.''

Tsiane, provinciaal secretaris van Zuid-Afrika's vakcentrale Cosatu, is met zo'n honderdvijftig activisten naar de grens gekomen om te protesteren tegen het bewind van Robert Mugabe in buurland Zimbabwe. ,,Mugabe, stop met schending van mensenrechten'', scanderen de demonstranten bij de grenspost.

Op 31 maart vinden in Zimbabwe parlementsverkiezingen plaats, maar van een eerlijke stembusgang zal geen sprake zijn. Mugabe heeft de media vrijwel volledig gemuilkorfd. Non-gouvernementele organisaties zijn aan banden gelegd en oppositiepolitici kunnen nauwelijks bijeenkomsten organiseren. Critici worden mishandeld en gemarteld.

De Zuid-Afrikaanse vakbonden komen hier nu tegen in het geweer. Ze organiseren tot aan de verkiezingen een reeks demonstraties bij de grens en de Zimbabwaanse ambassade. Tsiane: ,,We willen onze solidariteit laten zien met de mensen in Zimbabwe''.

De demonstraties zullen Mugabe vrijwel zeker niet doen inbinden. De bejaarde potentaat heeft de afgelopen jaren zeer duidelijk gemaakt dat hij zich weinig aantrekt van buitenlandse kritiek.

De protesten zullen ook de Zuid-Afrikaanse regering waarschijnlijk niet op andere gedachten brengen. Pretoria praat de onderdrukking in Zimbabwe al jaren goed. Veel functionarissen van de machtige regeringspartij, het ANC, zien in Mugabe een Afrikaanse held die opstaat tegen blanke imperialisten. De Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki zei begin deze maand zelfs te denken dat de verkiezingen in Zimbabwe vrij zullen zijn. Oppositiepartij MDC uit Zimbabwe reageerde daar gisteren tijdens haar campagne heftig op.

De demonstraties zijn een teken dat de vakcentrale Cosatu zich onafhankelijker begint op te stellen tegenover de regering. Cosatu vormt al jaren samen met het ANC en de communistische partij de zogenoemde 'tripartiete alliantie', die Zuid-Afrika regeert. De ANC-top heeft binnen die alliantie steeds meer macht naar zich toe getrokken, een gematigd vrij-marktbeleid doorgedrukt en de bonden en de communisten gemarginaliseerd. Cosatu begint zich nu hier tegen te verzetten en begeeft zich steeds meer op politiek terrein.

Weinigen verwachten dat het op afzienbare termijn tot een breuk zal komen tussen het ANC en Cosatu. Maar de ANC-leiding volgt het ontluikende zelfbewustzijn van Cosatu wel met argusogen, want in buurland Zimbabwe is de oppositie voortgekomen uit de vakbonden. Iets dergelijks zou zich in de toekomst ook in Zuid-Afrika kunnen voordoen. En een tikkeltje gênant: Cosatu geniet bij zijn anti-Mugabe-protesten de steun van non-gouvernementele organisaties die vroeger het ANC bijstonden in de strijd tegen de apartheid.

Zo vindt een dag ná de Cosatu-demonstratie in hetzelfde grensstadje Musina een protestmanifestatie plaats van hulporganisaties. Enkele honderden Zuid-Afrikanen en Zimbabwaanse immigranten luisteren in een stadion naar speeches en protestgedichten. Er wordt gezongen en gedanst. De demonstratie is georganiseerd door onder meer Amnesty International.

,,Het is onbegrijpelijk dat de Zuid-Afrikaanse regering Mugabe nog steeds steunt'', zegt Samkelo Mokhine, de rijzige voorzitter van Amnesty in Zuid-Afrika. ,,Maar gelukkig schaart Cosatu zich nu aan onze zijde. Dat geeft hoop.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden