Vakantie zonder weg te gaan

Nederlanders gaan dit jaar voor het eerst in jaren minder op vakantie. Zowel het aantal vakantiegangers als de omvang van bestedingen krimpt. Maar de crisis zet ons ook aan het denken: wat is eigenlijk echt vakantie?

Tijd voor bevers. Het avondlicht verkleurt, vergrijst. Futen en meerkoeten zoeken een rustplaats, krakeenden steken hun kop tussen de veren. Twintig over negen: een bever, zo'n honderd meter ten noorden van de fluisterboot. Hij zwemt vooruit, keert, zwemt een stukje terug, duikt onder. "Je ziet, tegen half tien komen ze", zegt Gerrit Visser, vrijwilliger bij Staatsbosbeheer in de Brabantse Biesbosch. Tijdens de stille vaartocht door de kreken heeft hij al op sporen gewezen: afgeknaagde wilgenstammetjes en een verscholen stapel takken, een burcht.

De bever is een van de topattracties van de Biesbosch. Sinds hij 25 jaar geleden werd teruggehaald naar Nederland, is zijn aantal gestaag toegenomen. Er leven nu zo'n 250 bevers in de Biesbosch, van de 600 in het hele land. Bijna dagelijks organiseren de beheerders van het nationaal park bevertochten om het grootste knaagdier van Nederland te spotten, zoals nu vanuit jachthaven Vissershang in Hank. Met veertien opvarenden is de fluisterboot nog niet half gevuld. Een gezin uit Alkmaar, op de fiets vanaf de camping, een stel uit Tilburg dat gisteren al een dagje in de kano heeft gezeten, een ouder Belgisch echtpaar dat zojuist nog feestelijk zat te dineren op het terras van de jachthaven, een moeder met twee kinderen uit Volkel die vorig jaar ook aan boord waren en terugkwamen om opnieuw bevers te zien.

Wildsafari
"Er is in eigen land zoveel te zien en te doen", zegt reistrendwatcher Tessa aan de Stegge. "We hebben prachtige natuur, waar van alles wordt georganiseerd. Een wildsafari op de Veluwe of een bevertocht in de Biesbosch is minstens zo ontspannend als een vakantiereis naar het buitenland. Zelf heb ik vorig jaar de Lonely Planet van Nederland gekocht. Heel verrassend om je eigen land te zien met de ogen van een toerist."

Bijna een miljoen Nederlanders vertrekken dit weekeinde naar het buitenland. Traditioneel waarschuwt de ANWB voor files wegens vakantiedrukte. Druk is het vooral op de doorgaande routes door Duitsland, Zwitserland en Frankrijk. Maar de economische crisis en financiële onzekerheid hebben dit jaar voor het eerst invloed op onze vakanties. In vergelijking met vorig jaar gaan deze zomer 300.000 mensen minder op vakantie - naar het buitenland of in eigen land. Dat is een daling van 3 procent. "Ik ken mensen die deze zomer doorwerken en hun vakantiedagen in geld laten uitbetalen", zegt Tessa aan de Stegge. "Mij lijkt dit niet verstandig, maar het is wel een effect van de crisis." In de zomer valt de daling nog relatief mee doordat veruit de meeste Nederlanders hun vakantie ruim van tevoren hebben geboekt, zegt Thérèse Ariaans van het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC).

Wezenlijker vindt Aan de Stegge de invloed van de crisis op de manier waarop we vakantie zien. "Wat is de definitie van vakantie? Lange tijd was vakantie een reis naar een andere plaats, een andere omgeving. Je moest weg. We zitten nu in een stressvolle tijd en ik merk dat veel mensen behoefte hebben aan rust en bezinning, een moment om tot zichzelf te komen, met vrienden en familie. Dan moet je juist niet in een vliegtuig stappen met je kinderen, want dat is net zo goed onrustig."

We heroverwegen onze vakantie, zegt Aan de Stegge. Ze noemt de staycation een mooie uitkomst. De term is overgewaaid uit Amerika, waar het al langer gewoon is om in en rond het eigen huis vakantie te houden. "Je gaat wel eens een nachtje weg, maar je zoekt je ontspanning vooral in eigen omgeving. Kamperen in je eigen tuin, en als je die niet hebt zet je met de kinderen een tentje op in huis. Een bezoek aan het museum in de buurt waar je nooit aan toe kwam. Naar een leuk restaurant, lekker tutten met vriendinnen, pyamafeestjes, filmmarathons met populaire tv-series, eindelijk de leuke dingen doen waar je in je dagelijkse ritme nooit aan toe komt."

Ook festivals horen daar bij. "Dat worden vaak mini-vakanties van meerdere dagen, waarbij je ook kunt shoppen, lekker eten en goed slapen, want stuntelig kamperen is allang niet meer nodig. Het draait niet meer alleen om de muziek, de Nederlandse festivals hebben een volledig concept dat zelfs een exportartikel is geworden."

Staycation
De staycation breekt met het idee dat alleen een reis naar het buitenland vakantie is, zegt Aan de Stegge. "Kijk eens in de lokale agenda wat er allemaal te doen is in je stad of dorp, maak gebruik van acties van winkels of supermarkten - tweede kaartje gratis; je kunt voor weinig geld veel leuke dingen doen."

Ze noemt de Zaanse Schans, waarvoor ze met haar bureau Cherry Picker de PR verzorgt. "Die trekt jaarlijks 1,3 miljoen bezoekers uit de hele wereld. De Zaanse huisjes en molens zijn bekend tot in China. Dat moet je als Nederlander toch een keer gezien hebben. En het is gewoon gratis. Ja, je moet toegang betalen voor de musea en om in de molens te kunnen kijken, maar het terrein is openbaar."

Inderdaad is het aantal Nederlanders dat in Zaandijk de brug over de Zaan neemt gering. Vooral Chinezen weten de Zaanse Schans te vinden. Ze komen niet langer massaal per goedkope bus, maar in kleine groepjes per trein vanuit Amsterdam, meer dan ooit het Nederlandse aantrekkingspunt voor buitenlandse toeristen. Op het drukbelopen pad langs de molens en groen geverfde huisjes, in de chocoladelucht van ADM cocoa, klinkt verder Russisch, Spaans en Engels. Vier meiden met lang haar zetten elkaar lachend op de foto bij het winkeltje van Albert Heijn: jawel, een dagje vaderlandse geschiedenis. De Nederlandse vakantiemarkt had tot dit jaar nog weinig last van de crisis. Tussen 2006 en 2008 groeiden zowel het aantal vakanties als de bestedingen nog, daarna stabiliseerde de markt. "Het aantal vakanties bleef gelijk en men paste bezuinigingsstrategieën toe", licht Thérèse Ariaans toe. "Korter, minder ver en minder uitgaven."

In plaats van reizen naar verre bestemmingen kiezen Nederlanders vaker voor korte hotelvakanties, in eigen land of in de buurlanden België, Duitsland en Frankrijk, zo bleek uit onderzoek dat NBTC Nipo Research in januari presenteerde tijdens de Vakantiebeurs. Die hoteltripjes duren maximaal een week en vaker maar een of twee dagen. Kortere uitstapjes en het toegenomen gemak van online zoeken en boeken zorgen voor een nieuwe trend: de bonnefooivakantie, waartoe mensen pas laat en soms zelfs pas onderweg besluiten.

Aan de Stegge signaleert nog een andere trend: de generatievakantie. "Ik zie vaker dat gezinnen samen met opa en oma op stap gaan. Dat doen ze vaak in Nederland, op vakantieparken. Zo kunnen ze de onderlinge band aanhalen en verschillende uitstapjes maken. En meestal betalen de ouderen, want die hebben nog een goed pensioen en op deze manier kunnen ze dat voor een deel ten goede laten komen aan hun kinderen en kleinkinderen."

Fabeltje
Nog altijd zijn ruim 16 miljoen Nederlanders samen goed voor 9,8 miljoen zomervakanties, stelde NBTC Holland Marketing eind juni vast. Naar verwachting 4,4 miljoen van die vakanties worden deze en volgende maand doorgebracht in eigen land; wat 900 miljoen euro oplevert. Die schatting kan anders uitvallen als mensen opeens massaal een last-minuteboeking doen, maar Ariaans ziet dat niet gebeuren.

"Dat slecht zomerweer leidt tot een uittocht naar het buitenland is een fabeltje. Van de Nederlanders die deze zomer in eigen land willen blijven, hadden zo'n 300.000 begin juni nog niets geboekt. Uit onderzoek weten we dat een op de vijf het zomerweer in eigen land afwacht. De rest wacht op een goede aanbieding of verkeert in onzekerheid over de eigen financiële situatie. Slecht zomerweer zou dus 60.000 Nederlanders kunnen doen besluiten alsnog naar het buitenland te gaan. Op een totaal van bijna tien miljoen zomervakanties kun je dat geen uittocht noemen. En het mooie weer van nu kan kampeerders weer over de streep trekken. Er zijn 600.000 'laatboekers' die naar het buitenland willen, en daarvan kan Nederland ook weer een deel 'terugwinnen' als het hier warm en droog blijft."

Het is waar, zelfs in een zomerse week moet je in Nederland rekening houden met het grillige weer. Op de fluisterboot in de Biesbosch is het al snel fris, zeker als het even duurt voordat er bevers worden gespot. Gids Visser schenkt de volwassen opvarenden een bittertje. "Dan zien julie zometeen die bevers vanzelf." En verdraaid, de borrel is nog niet binnen of er ontstaat opwinding om een harig koppie boven water.

Houd inbrekers buiten
1. Laat je huis niet al te opgeruimd achter; dan zien inbrekers juist dat er niemand thuis is. Vraag je buren om de post af en toe op te ruimen.

2. Maak geen melding op sociale media als Twitter, Hyves en Facebook, MySpace dat je op vakantie gaat. Schakel geen afwezigheidsbericht in op je mail. Niet alleen vrienden lezen mee op internet, maar ook criminelen.

3. Zet een tijdschakelaar op de verlichting zodat er af en toe licht brandt in huis.

4. Vraag familie, vrienden of buren op de woning te letten. Of huur een oppasservice in.

5. Laat een beveiligingsbedrijf alles nalopen voordat je op vakantie gaat, zodat alle sloten goed werken.

De Chinezen komen
NBTC Holland Marketing verwacht dat deze zomer 2,7 miljoen buitenlandse toeristen naar Nederland komen. Dat zijn er 50.000 meer dan vorig jaar. De groei van 2 procent staat haaks op de krimp van de Nederlandse vakantiemarkt. Dat zit 'm in de opkomende economieën in de zogeheten BRIC-landen: Brazilië, Rusland, India en China. Inmiddels komt een op de vijf buitenlandse gasten van buiten Europa. Vaak gaat het om mensen die voor het eerst internationaal reizen. Amsterdam is de grote trekker. Nog altijd zijn Duitsland en België goed voor de meeste toeristen (bijna de helft). Samen besteden de buitenlandse toeristen bijna een miljard euro tijdens hun verblijf in Nederland.

Wat doen we deze zomer?

1. Recreëren aan water (plas, meer, zee)

2. Toertochtjes met de auto

3. Bezoek attractiepark/pretpark

4. Fietstochten

5. Recreëren in natuur/recreatiegebied/park

6. Bar/cafébezoek

7. Uit eten in restaurant/eetcafé

8. Muziekevenement/festival

9. Zwemmen in buitenbad

10. Wandelen

(Bron: ContinuVrijeTijdsOnderzoek van NBTC-NIPO Research)

(Bron: Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV))

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden