Review

Vak met passie voor het absolute

De sportschool zien ze zelden van binnen, maar mediteren doen ze graag. Gisteren verscheen 'Met passie', portretten van dertien jonge predikanten. Een studiedag zette boek en vak in het zonnetje.

Mooier dan in mei kan het seminarium Hydepark te Doorn er niet bij liggen. De rododendrons bloeien, de kastanjebomen ook, de beuken staan er majestueus bij. En binnen is de atmosfeer óók al aangenaam.

Vanachter een lange tafel kijken twaalf jonge predikanten de zaal in, precies in hun midden de dagvoorzitter. Inderdaad, de parallel met een befaamd bijbels verhaal dringt zich op. Alle twaalf werkten ze mee aan de bundel 'Met passie', waarvoor ze hun eigen portret schreven. De dertiende, Werner Pieterse, is verhinderd: de auteur (die een van de betere bijdragen leverde) woont in Kameroen.

Het idee voor de bundel komt uit de schoot van Op Goed Gerucht – actief gezelschap van jonge dominees uit de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) dat een broertje dood heeft aan het gezeur over secularisatie en leegloop. Twee van hen, Desiree Berendsen en Theo Hettema, wilden van collega's weten waar die hun inspiratie vandaan halen. Directe aanleiding, zegt samensteller Berendsen, is de recente kerkfusie. ,,Wat leeft er bij de jonge predikanten die de kerk van morgen moeten dragen?”

Medesamensteller Hettema ziet, zegt hij, fraaie overeenkomsten tussen de dertien portretten. De grote religieuze worsteling ontbreekt bij de auteurs. Zo er al wordt getobd, dan niet innerlijk. Ook opvallend: veel van de dominees kenden een late roeping. Voor ze besloten het Woord te dienen, beproefden ze eerst een ander vak. ,,Zijn wij de restjes die nergens anders voor deugen? Of heb je die omweg gewoon nodig?”

Hettema treft verder dat de dominees hartstochtelijk liefhebber zijn van popmuziek, literatuur en kunst. Maar dat je ze niet hoort over sporten of postzegels verzamelen. ,,Doen jullie dat niet? Of schaam je je ervoor?” Sowieso zijn de dertien zuinigjes over wat ze in hun vrije tijd uitspoken. Dat illustreert volgens Hettema hoe krachtig de scheiding tussen werk en privé in domineesland heeft doorgezet.Als het over hun werkgever gaat, zijn de jonge predikanten 'heel positief'. Tevergeefs zoekt de lezer naar geklaag, gezucht en gesteun over de kerk. Ze zijn vol respect voor de vrijwilligers in hun gemeente, ze jubelen over de verdraagzame pluriformiteit die ze er aantreffen. Maar over missionaire projecten schrijven ze niet, noch over 'diaconale vormen'. ,,Niemand is predikant geworden om de wereld te verbeteren.” Een ware revival beleeft Karl Barth bij deze dominees, al wenst niemand als barthiaan door het leven te gaan. Hettema: ,,Een strikte theologie is niets voor deze generatie.”

De term 'verlangen' typeert volgens Hettema de bundel het best. Niet naar 'gerechtigheid' of het Koninkrijk Gods – dat waren de Grote Woorden van de vorige generatie. De huidige predikanten zijn daar wars van. Ze verlangen naar 'het authentieke', ze koesteren een drang naar 'het absolute'. Soms zelfs geformuleerd als orthodoxie – in een nieuwe betekenis: essentie.

Goedgeruchter Hester Smits ondervraagt de twaalf achter de lange tafel. Ze wil weten wie regelmatig mediteert. (Vier.) Wie een klankschaal in huis heeft. (Twee.) Wie bidt. (Bijna allemaal.) Smits vindt dat de auteurs 'heel erg lief en heel erg aardig' doen in het boek: voor zichzelf, voor de collega's en voor de kerk. ,,Niemand is echt heel erg fel.”

Ook alledaagse problemen komen langs. Heleen Maat pleit in de bundel vurig voor pluriformiteit, terwijl in haar eigen Burum, weet Smits, gereformeerden en hervormden weigeren te fuseren. ,,Tot mijn verbazing lukt het niet”, zegt Maat. ,,Het kost heel veel moeite om elkaar te ruimte te geven.”

Kan álles in de pluriforme PKN, wil Smits weten, óók zenboeddhisme en new age? ,,Nee”, zegt Maat. ,,Maar zoeken naar de grenzen doe je in het gesprek.”

,,Udo!”, zegt Smits tegen Udo Doedens uit Zuid-Beijerland die in de bundel een neo-orthodox geluid laat horen. ,,Jij wilt dat de PKN oude woorden als 'zonde' en 'verlossing' uit de mottenballen haalt!”

Kijk, zegt Doedens. Theologen hebben het nu over 'het authentieke' en 'het absolute'. Maar dat laatste blijft oningevuld en het eerste is alweer bijna passé. ,,De kern van het christendom is de figuur van Jezus Christus. En dat hééft iets met het diepste zelf te maken.”

,,Jij wilt”, zegt Smits, ,,geen ruimte voor zoekers en voor jongeren die iets nieuws willen?”

Nou, zegt Doedens. Iets als een levensloopmodel zou niet gek zijn voor de kerk.

,,Voor wie ben jij de dominee?”, vraagt Smits.

,,Eh”, zegt Doedens. ,,Ik denk toch in eerste instantie voor mezelf.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden