Vajpayee en zijn radicale 'familie' vestigen hun hoop op slagveld Gujarat

De verkiezingen in de Indiase deelstaat Gujarat, volgende week, gaan heel India aan. Hier vond dit jaar een slachting onder moslims plaats. De BJP van premier Vajpayee, in hoge mate verantwoordelijk voor de slachting, vestigt al haar hoop op Gujarat.

Op het documentairefestival Idfa was vorige week een onthullende documentaire (The men in the tree) te zien over de extremistische hindoe-organisatie RSS. De maker, Lalit Vachani, filmde begin jaren '90 een aantal RSS-vrijwilligers, die jongeren trachtten te winnen voor een zuivere hindoe-staat.

Vachani had deze documentaire klaar in 1992- net toen in de stad Ayodhya extremistische hindoes een vijftiende-eeuwse moskee bestormden en afbraken. Radicale hindoes menen dat op deze plek de hindoe-god Ram werd geboren, en dat hier dus een hindoe-tempel moet komen.

Arme regisseur: Vachani had dit 'hoogtepunt' in de geschiedenis van de RSS - tevens aftrap voor religieuze slachtpartijen - net gemist. Maar na de eeuwwisseling ging Vachani terug naar de eerder door hem gefilmde RSS-vrijwilligers. In Vachani's documentaire Men in the tree vertellen ze, met schokkende luchthartigheid, over hun eigen rol in de sloop van de tempel, en hoe de RSS die nauwkeurig had voorbereid.

Toch had de regisseur weer pech. Want hoe onthullend zijn materiaal ook was, Vachani was al aan het monteren toen de RSS een nieuwe geweldsgolf tegen moslims ontketende. Aanleiding was de aanval door moslims op een trein met hindoe-pelgrims, in februari dit jaar, waarbij 58 hindoes levend verbrandden. De pelgrims hadden in Ayodhya betoogd voor spoedige bouw van 'hun' tempel, op de plek waar tot 1992 de moskee had gestaan.

Uit wraak organiseerden RSS en aan haar gelieerde organisaties een slachting onder moslims in Gujarat. Volgens waarnemers kostte die het leven aan tweeduizend moslims (duizend, zegt de overheid). Nog steeds verblijven tienduizenden getraumatiseerde en ontheemde moslims in kampen.

De verkiezingen in Gujarat, volgende week, staan in het teken van die bloedbaden. Volgens de oppositie, maar ook volgens buitenlandse onderzoekers, heeft de deelstaatregering destijds vrijwel niets gedaan tegen het geweld. Sterker, hooggeplaatste ambtenaren en politici hebben de slachtingen aangemoedigd.

De deelstaatregering van Gujarat wordt gevormd door de BJP- dezelfde partij die de kern vormt van India's nationale regering in New Delhi. De BJP, ook de partij van India's huidige premier, Atal Behari Vajpayee, behoort tot dezelfde ideologische stroming als de RSS. Er bestaan tal van dwarsverbanden en dubbelfuncties in de BJP, de RSS en andere hindoe-fundamentalistische organisaties.

Gujarat is voor de BJP cruciaal. Volgens sommige opinie-peilers stevent de BJP af op winst, maar anderen weerspreken dat. Bij verkiezingen in andere deelstaten, eerder dit jaar, kreeg de partij een fors pak slaag. 'Gujarat' kan die trend keren, en een nieuwe trend zetten.

Vajpayee staat onder druk van de haviken in BJP, en geestverwante organisaties, tezamen bekend als de 'Sangh Parivar' (gezamenlijke familie). Zij vinden dat hij veel te slap is tegenover de islamitische erfvijand Pakistan, en dat de Indiase geschiedenisboeken moeten worden herschreven. Ook snappen ze niet waarom Vajpayee de bouw van de tempel in Ayodhya tegenhoudt.

De hoop van de radicale hindoes is de premier van Gujarat, Narendra Modi. Voor zijn campagne heeft Modi vooral haviken naar voren geschoven uit de RSS en anderen uit de Parivar-familie. ,,Als we Gujarat winnen'', zo citeert het weekblad India Today een RSS-voorman, ,,zullen we in staat zijn om het BJP-leiderschap de principes van de Parivar te laten volgen, en de partij ervan weerhouden om goedkeuring te zoeken bij degenen die cultureel, sociaal en politiek onze tegenstanders zijn.''

Dat is precies de nachtmerrie van de oppositie. ,,Als Modi wint, betekent dat het einde van de seculiere politiek in India'', stelt de oppositionele Congres-partij.

Die stelling lijkt al te dramatisch. Premier Vajpayee en zijn vice-premier Advani - nota bene een van de voormannen bij de sloop van de tempel in Ayodyha - zijn heel wat 'gematigder' sinds zij in New Delhi een breekbare coalitie-regering leiden. De sentimenten opzwepen in Gujarat is makkelijker dan 1miljard Indiërs regeren. Maar een voortgezet radicaal bewind in Gujarat onder de BJP-prominent Modi is op zich al dramatisch genoeg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden