Vader staat na scheiding buiten spel

Voor kinderen is een echtscheiding verschrikkelijk, voor vaders is het een ramp. Moeders krijgen van de rechter te vaak gelijk in hun onterechte wens contact tussen vader en kind te verhinderen. Terwijl de vader gewoon recht heeft op contact.

Kinderen vragen niet om een scheiding en al zeker niet om in de steek te worden gelaten door hun eigen ouders. In Nederland is het praktijk dat, als de gescheiden moeder werkt, het kind naar de opvang gaat. Terwijl vader tijd heeft om voor het kind te zorgen, maar de moeder wil dat niet. Dit komt voor bij de helft van de 35000 kinderen die jaarlijks te maken krijgen met een scheiding.

De ideale situatie is: niet (te snel) scheiden. Als er na een (onvermijdelijke) scheiding geen contact is tussen de kinderen en beide ouders is dat heel slecht. Bij een scheiding is het minst slechte voor het kind: opgroeien in twee huizen, en niet in één, zoals de gescheiden ouders Docter en Koudstaal beweren (Podium, 6 augustus).

Bij een kwart van de kinderen blijkt scheiding ook zelfs na vele jaren nog onmiskenbaar schadelijke effecten te hebben. En het heeft ook financiële consequenties, ook voor het kind. Te weinig mensen, politici inbegrepen, weten wat de gevolgen van scheiding zijn voor alle betrokken partijen.

De scheidingscultuur is een beetje doorgeschoten (ruim 80000 huwelijken per jaar en bijna 40000 echt- en flitsscheidingen, exclusief de 70000 verbrekingen van samenwoners). Als je zeker weet dat je het belangrijkste uit het huwelijk, de kinderen, kunt behouden en als je alimentatie en bijstand ontvangt, dan kun je het je permitteren een scheiding aan te vragen. In de meeste gevallen gaat dit voor de vrouwen op en niet voor de mannen. Dat verklaart waarom 80 procent van de scheidingen door vrouwen wordt aangevraagd. Eigen belang boven gezins- en kindbelang.

Als het delen van de zorg de norm wordt, zal het scheidingspercentage flink naar beneden gaan -tenminste, als die norm dan ook wordt gehandhaafd.

De helft van de 35000 kinderen die jaarlijks met echtscheiding worden geconfronteerd, heeft geen of nauwelijks contact met een van de beide ouders. Meestal is dat de vader, zelfs als hij het ouderlijk gezag heeft. Terwijl blijkens de wet, waarin het belang van het kind is verankerd, gezag impliceert dat er ook contact is tussen vader en kind.

Meestal willen de moeders niet dat de vader nog een rol heeft. Dat is tegen de Internationale Verdragen, de Nederlandse wet en het kinderbelang. Rechters ontzeggen vaak het contact tussen vader en kind met als argument dat er 'rust' moet komen. Het contact wordt verbroken en maar zelden hersteld. Van uitstel komt afstel. Juist dan komt van de 'rust' ook niets terecht. De procedures gaan vaak nog jaren door. Van kwaad tot erger tussen mensen die ooit -in liefde voor elkaar- de belangrijkste beslissing van hun leven namen: we willen kinderen.

En later zijn ze elkaars grootste vijand. Dat komt omdat ouders na scheiding tegen elkaar worden uitgespeeld door de rechters en de kinderbeschermers, met de obligaat lijkende vraag: 'Waar moet het kind verblijven?', wat al gauw vertaald wordt met 'Wie is de beste ouder?' 'Ik. Nee, ik' klinkt het van twee kanten. 'Die? Die deugt niet', roepen de ouders allebei.

Rechters zouden de wet moeten hanteren en zich niet bezig moeten houden met het belang van het kind, want dat ligt al vast in de wet: twee gelijkwaardige ouders die gezamenlijk het gezag en de zorg voor het kind uitoefenen.

Helaas wordt in de praktijk het belang van het kind niet door zindelijke juridische argumenten bepaald, maar door pedagogen en psychologen die per jaar van mening veranderen.

Emiritus-hoogleraar familierecht en criminologie Peter Hoefnagels zegt dat beide ouders zich over hun ergernis heen moeten zetten als het om de kinderen gaat. Rechters hebben niet geleerd moeders op die verantwoordelijkheid aan te spreken. Ze vinden moeders al snel zielig, aldus Hoefnagels (30 juli).

Hierdoor ontstaat onrecht en dat wordt instandgehouden doordat gerechtelijke uitspraken niet gehandhaafd worden -eventueel een contact eens in de twee weken! Gedogen en belonen van overtredingen genereert normoverschrijdend gedrag.

Politici vragen zich niet af wat de oorzaak is van de doorgeschoten scheidingscultuur maar klagen wel dat dit de maatschappij handenvol geld kost. We hebben scheiden steeds makkelijker gemaakt en dat is niet in het belang van verreweg de meeste echtscheidingskinderen). Daar komt bij dat in Nederland een gedoog- en slachtoffercultuur heerst, en dat vrouwen binnen het familierecht een voorkeursbehandeling krijgen. Mannen worden veroordeeld en gestraft indien ze de kinderen een dag te laat terugbrengen. Vrouwen krijgen geen straf als ze de kinderen hebben ontvoerd of aan het wettelijk gezag hebben onttrokken. Dat is niet in het belang van het kind, zo blijkt uit een tweetal recente zaken.

Maar het meest verontrustende bericht voor het kind is dat er zoveel paren scheiden met kinderen onder de vier jaar. Merkwaardig dat we ons druk maken over te weinig meesters op school en te weinig mannen in de kinderopvang. Over de vele kinderen die vaderloos (of met een vervangende vader: de stiefvader) opgroeien horen we weinig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden