Vader en zoon, een wreed stel

theater

De moed om te doden

Toneelhuis

***

Uit de staande asbak komt rook. Smeulende oude peuken die de kamer vullen met een benauwende stank. Zoon Erik zet een raampje open. Vader Etienne vraagt hem het weer dicht te doen. Bruusk weigert Erik: hij heeft niet gevraagd om het bezoek van zijn vader. Vergeefs probeert de nerveuze Etienne zoonliefs medelijden te wekken door de zielige oude man met pijnlijke knie uit te hangen.

In 'De moed om te doden' - een stuk van de Noorse toneelschrijver Lars Norén, geregisseerd door Guy Cassiers bij het Antwerpse Toneelhuis - zitten vader en zoon elkaar voortdurend en intens wreed op de nek. Onder het mom van eenzaamheid en goedbedoelde bezorgdheid komt vader op bezoek bij zijn zoon, die een vrij eenzaam leven leidt, vol angsten en wrok. Een gezellig stel dus, die elkaar vrijwel continu in de haren zitten. Af en toe zijn er glimpen van schijnbare intimiteit maar alles wat riekt naar oprechte emotie wordt steeds door een van beiden met een flinke dosis gif vakkundig verdelgd.

Wanneer Eriks vriendin Radka op bezoek komt, kantelt het samenzijn. Vader verandert in de charmante ober die hij zijn hele veertigjarige loopbaan is geweest: onderhoudend en serviel. Hij zet ongevraagd een chic diner op tafel en papt aan met de aardige Radka. Hij wil achterhalen wat Erik nou eigenlijk voor jongen is en probeert haar tegen hem op te zetten. Radka houdt echter van Erik, ondanks zijn tekortkomingen en blijft charmant glimlachen.

Als Erik in een aangrijpende anekdote zijn verlammend gebrek aan moed met hen deelt, wordt Etienne woedend: "Ik begrijp niet dat jij mijn zoon kunt zijn!" Hij vergrijpt zich vervolgens aan Radka, en Erik grijpt niet in. Wilde hij soms dat dit gebeurde? De afloop van deze akelige avond is onthutsend maar ook bijna vanzelfsprekend: een zoon die zo wreed gemanipuleerd wordt door zijn vader, overwint op een gegeven moment zelfs zijn chronisch gebrek aan moed.

Cassiers liet de vertaling van Karst Woudstra omzetten in het Vlaams, wat op zich mooi past bij de morsige sfeer die over het stuk hangt, maar ook bevreemdt op de momenten dat er bijvoorbeeld referenties naar de Noorse kust in zitten. Acteurs Wouter Hendrickx (Erik), Dirk Van Dijck (Etienne) en Aminata Demba (Radka) kwijten zich uitmuntend van hun taak: het is zeer vakkundig acteurstoneel. Maar waarom koos Cassiers juist nu voor zo'n klassiek acteursstuk? Erg urgent voelt het niet.

De zoon kijkt toe als de vader zich aan zijn vriendin vergrijpt in 'De moed om te doden'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden