Interview

Vader en dochter in gesprek over klimaat: 'Hoe vaak jij het vliegtuig pakt, niet normaal'

Peer en Eef de RijkBeeld Maartje Geels

Een idee: in 2018 het klimaat redden. Maar kun je zelf wel iets betekenen, als individu? Milieuactivist Peer de Rijk heeft er vaak urenlange discussies over met zijn dochter Eef. Twee generaties in gesprek.

Altijd net als hij wilde gaan slapen, begon zij erover. Milieu, klimaat. Is het echt zo'n doffe ellende, vroeg ze dan. Hij moest het weten, als energie- en milieukenner. Wat kun je zelf doen? En helpt dat wel? En, hopla, zo zaten vader Peer en dochter Eef de Rijk weer eens tot diep in de nacht te praten. Over het lot van de aarde, aan de keukentafel in Amsterdam. Nu zij op zichzelf woont is het wat minder. Maar ze raken er niet over uitgepraat.

EdR: "Nee, met mijn vriendinnen en leeftijdsgenoten heb ik het niet vaak over het klimaat. Niet omdat het een suf onderwerp is, hoor. Maar wij weten er gewoon niet enorm veel vanaf. Het probleem is ook zo groot. Eén vriendin van me heeft er boeiende ideeën over. Laurie, die werkt bij Fossielvrij. Maar met sommige andere vriendinnen ben je snel uitgepraat. Die zeggen: 'Huh, vlees laten staan? Die koe is toch al dood. Met de trein reizen? Dat vliegtuig gaat toch wel'. Weet je wat het is, de gevolgen van klimaatverandering zijn voor ons niet zo tastbaar."

PdR: "Wat het ingewikkeld maakt: er is niet één grote knal die dreigt door klimaatverandering. De boel gaat langzaam, maar wel onomkeerbaar naar de knoppen. Mensen steken ook wel snel hun kop in het zand. Want als je onder ogen ziet dat de risico's groot zijn, nu al, dan betekent het nogal wat. Trouwens, in veel delen van de wereld zien we de klimaatschade wel al, door extremer weer. Ik denk dat ongelooflijk veel meer mensen heus wel weten wat er aan de hand is, ergens in hun achterhoofd. Maar velen hebben gewoon geen zin om er consequenties aan te verbinden, in hun dagelijkse leven."

Ouwelullenpraat

EdR: "Als je echt duurzaam wil worden, betekent dat nogal wat. Kijk naar jonge mensen, mijn generatie. Iedereen die ik ken gaat vanaf zijn vierde al elk jaar met het vliegtuig op vakantie. Mensen met wie ik omga, hebben net een eigen woning, geld op de bank omdat ze werken. Ja, dan kan opeens alles. Dan is het heel moeilijk om verleidingen te weerstaan. Je kan op vakantie, overal in de winkelstraat is uitverkoop. Mensen willen een iPhone, nieuwe kleren, een auto, noem maar op."

PdR: Het is misschien een beetje ouwelullenpraat, maar in mijn jonge jaren was het echt ondenkbaar dat je op je achtste met je ouders op vakantie ging naar Bali, hoor. Ik vind het niet oké, hoe makkelijk jij het vliegtuig pakt, toen je naar Zweden ging bijvoorbeeld. Vliegen is zo voltrekt normaal geworden, eigenlijk in korte tijd. Spotgoedkoop is het ook, absurd gewoon. Dan kan ik wel zeggen: in Nederland kun je ook heel leuk wandelen, maar dat maakt geen indruk. Je zult er als overheid, als instanties iets aan moeten doen om vliegen massaal in te perken. Met een prijsmechanisme. Mensen kunnen heel veel zelf duurzamer doen. Maar sommige fouten in het systeem moet de overheid regelen, in energie, landbouw en transport. Vliegen moet duurder worden, de vervuiling moet een prijs krijgen. Als vliegen tien keer zo duur wordt gemaakt zullen nieuwe generaties, jouw kinderen, er niet mee opgroeien, zeker niet met de budgetvluchten binnen Europa."

EdR: "Kinderen. Ja, die wil ik later graag. Maar als ik met jou uren over het klimaatprobleem praat denk ik wel eens, jeminee, is dat wel zo'n goed plan? Al die dreigende zaken. Schaarste, massamigratie, onrust. Maar goed, ik laat me niet weerhouden. Elke generatie kent haar dreiging, bij jou was het de nucleaire spanning tussen Rusland en de VS. Daarvoor was het de oorlog natuurlijk. Je hebt denk ik wel gelijk dat mijn generatie de gevaren van klimaatverandering niet helemaal overziet. Maar je moet wel bedenken: niet iedereen heeft alle kennis. Als je zelf iets wilt doen voor het klimaat, waar moet je dan beginnen? Dat kan best frustrerend zijn, dat heb ik zelf ook."

PdR: "Daar verbaas ik me echt over hoor. Ik snap niet dat mensen niet denken: wat kan ik zélf nou doen? Of dat ze denken: ik ga het niet anders doen, want dat doet de buurman ook niet. Maar ja, ik kom ook uit een politiek nest, een kring van anti-kernenergie. Ik leerde: de wereld is maakbaar en je moet daar zelf een bijdrage aan leveren. Ik zal door mijn werk ook wel een in duurzame bubbel zitten."

Bitterbal van planten

EdR: "Voor mij werkt het verlammend als het steeds maar gaat om de gevaren van klimaatverandering. Zoals die verhalen die jij had toen je terugkwam van de klimaattop in Bonn, in november. Dan word ik een beetje moedeloos, snap je? Je moet het positief benaderen, mooie alternatieven aanbieden. Zelf eet ik vanaf mijn zevende al geen vlees, zielig voor de dieren. Nu ben ik veganist. Daar heb ik de leukste gesprekken over als ik mensen gewoon een heerlijke vegan-maaltijd serveer. Dan laat ik zien: kijk, je kan een heerlijke bitterbal eten, maar dan met planten erin en geen vlees. Daar hoef je niets voor op te geven. Dan is duurzaam bezig zijn helemaal geen beperking. Soms zegt iemand tegen me: je bent veganist, dus dit mag jij niet. Dan zeg ik: ik mag alles, maar ik wil het niet. Voor mij is volledig 'diervrij' eten iets heel leuks geworden!"

PdR: "Ik eet wel vlees. Ik kan dat niet laten staan. Dus: overheid grijp in. De prijs moet fors omhoog. Maar ik herken wat je zegt: duurzaam doen kan heel fijn zijn. Dat idee 'milieubewust zijn betekent terug naar de trekschuit'... wat een onzin. Technologie en innovatie bieden zóveel oplossingen. Zelf heb ik geen rijbewijs, bewust. Ik doe mijn hele leven al alles het met ov, ook professioneel. Ik rij het hele land door, naar de idiootste uithoeken. Heerlijk. Ik moet er niet aan denken om in een auto te zitten, de helft van de tijd stilstaan. De elektrische auto is al veel beter, als hij op groene stroom rijdt. Maar daar ben ik ook geen fan van. Files, asfalt grondstoffenhonger en gevaar op de weg: dat los je er niet mee op. Minder auto's, dat is nog beter."

Eef de Rijk (26)

Eef de Rijk (26) studeerde toegepaste psychologie. Ze werkt op de Hogeschool van Amsterdam als projectleider studentbetrokkenheid, waarbij ze het enthousiasme en de prestatie bevordert. Favoriete groene bezigheid: veganistisch eten. Goed voornemen 2018: zo veel mogelijk Nederlandse groenten en fruit van het seizoen kopen, zodat er minder vervoerskilometers en verwarmde kassen aan te pas komen.

Peer de Rijk (51)

Peer de Rijk (51) is directeur bij Wise, een landelijke organisatie voor groene stroom en tegen kernenergie. Hij werkt daar bijna twintig jaar. Eerder was hij zeven jaar lang campagneleider bij Milieudefensie. Favoriete groene bezigheid: leven zonder rijbewijs. Goed voornemen 2018: Het Europese handelssysteem voor CO2-uitstoot (ETS) flink opschudden, via actie. De prijs voor CO2 moet snel omhoog.

Goede milieu-voornemens met Babette

Nederlanders stoten gemiddeld tien ton broeikasgassen per jaar uit met hun gewone bezigheden. Dat is drie keer zo veel als de gemiddelde wereldburger, berekende Milieu Centraal. Milieubewuster leven is vaak eenvoudig, zegt het kenniscentrum. Minder vliegen of minder dierlijke producten eten scheelt al een slok op een borrel. Schoner reizen, je huis isoleren en zonnepanelen plaatsen helpt ook. Milieu Centraal geeft sinds deze maand milieutips die veel helpen op klimaatklappers.nl. Babette Porcelijn, nummer 73 in de 'Trouw Duurzame 100', begint op 1 januari met de campagne 'Goede Voornemens met Babette, voor een eco-positief 2018', te vinden op Facebook. Porcelijn geeft de hele maand januari advies, over vaak simpele maar doeltreffende milieuacties voor consumenten. "Het nieuwe jaar is hét moment om hier grote stappen in te zetten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden