'Vader des vaderlands, behalve voor zijn kinderen'

koningsdrama | Vandaag begint de rechtszaak tegen koning Albert, aangespannen door zijn buitenechtelijke dochter Delphine. Ze eist erkenning. Maar Albert blijft koppig en weigert. Het voormalige Belgische staatshoofd heeft een turbulente relatie met al zijn kinderen en zijn vrouw Paola. Portret van een uiteengevallen koninklijk gezin.

De buitenechtelijke Delphine


Ze lijkt op zijn moeder: de op jonge leeftijd verongelukte koningin Astrid. Ze heeft de neus van de Van Saksen - Coburgs, de smalle lippen, het hoge voorhoofd, dezelfde kin. In België twijfelt dan ook geen mens eraan dat de 48-jarige Delphine Boël de buitenechtelijke dochter is van de Belgische koning Albert II.


De nu 82-jarige Albert volgde in 1993 zijn plotseling overleden broer Boudewijn op. Na een succesvol koningschap deed hij in 2013 troonsafstand en volgde zijn oudste zoon Filip hem op. Maar de vorst die erin slaagde het verdeelde België bijeen te houden, liet zijn gezin in scherven uiteen vallen.


Jarenlang kon Albert haar verborgen houden, maar op het ongunstigste moment werd ze toch publiek. In 1999, vlak voor het huwelijk van kroonprins Filip, onthulde een jonge journalist het bestaan van Alberts buitenechtelijke dochter: Delphine Boël. Haar moeder is barones Sybille de Selys -Longchamps, met wie Albert jarenlang een verhouding had.


Het paleis deed de zaak destijds af als 'roddels'. Toch ziet Albert zich genoodzaakt er iets over te zeggen in zijn kersttoespraak: "De koningin en ikzelf hebben teruggedacht aan heel gelukkige tijden, maar ook aan de crisis die ons koppel heeft doorstaan, nu 30 jaar geleden. (...) Die crisisperiode werd ons onlangs in herinnering gebracht. Daar wensen wij niet verder op in te gaan, zij behoort tot ons privéleven."


Voor Boël zelf volgt een hardere boodschap. Tot dan had ze sporadisch contact met Albert. Nu kreeg ze in een telefoongesprek te horen dat ze niet meer moest bellen. "Ik wil niets meer horen over deze hele geschiedenis. Trouwens je bent mijn dochter niet." Daarmee was voor hem de kous af.


Boël woonde op dat moment in Londen en hield zich in eerste instantie gedeisd. Maar sinds haar verhuizing naar België in 2003 zoekt ze vaker de pers op en in 2013 daagde ze Albert voor de rechter om erkenning af te dwingen, liefst via een dna-test.


Om de erfenis gaat het Boël zeker niet, zegt royaltywatcher Brigitte Balfoort. Delphine's wettelijke vader is een steenrijke zakenman, bij wiens fortuin dat van de koninklijke familie verbleekt. "Ze wil gerechtigheid. Ze heeft jarenlang enorme inspanningen gedaan om achter de schermen het contact met haar biologische vader te herstellen." Naar eigen zeggen schakelde Boël verschillende bemiddelaars in. Ze benaderde zelfs een kardinaal om te helpen.


Toen dat allemaal niet lukte begon ze haar vader in de weg te lopen. Boël, cum laude afgestudeerd aan de Londense kunstacademie, verwijst in haar werk steeds explicieter naar haar afstamming. Ze vervaardigde onder meer een Belgische vlag met de tekst 'truth can set you free' en een beeld van Manneken Pis met een reusachtige penis in de Belgische driekleur. Later maakte ze van papier maché een boek met 3D-penissen en -vagina's in de Belgische kleuren. Op het omslag de tekst 'Family Photo Album 1966-1984'. Boël zei vorig jaar in een interview dat haar gezin (ze is getrouwd en heeft twee kinderen) steeds meer last ondervindt van het feit dat Albert haar niet erkent. Zo zou haar familie internationaal op een zwarte lijst staan, tussen dictators en terroristen, omdat ze te boek staat als onwettige dochter van Albert.


Vier jaar geleden kopte Het Laatste Nieuws bij de aankondiging van de rechtszaak nog: 'Kans op slagen? Nul'. Dat is nu anders, denken deskundigen. "De rechter kan een dna-test niet verplichten, maar een weigering mee te werken wel opvatten als bezwarend element", zegt koningshuiskenner en emeritus hoogleraar hedendaagse geschiedenis Mark Van den Wijngaert. "Daarbij is er veel contextueel bewijs: brieven van Albert aan de moeder van Delphine, foto's, getuigen die destijds met Alberts tweede gezin omgingen."


Waarom blijft Albert dan weigeren te erkennen dat Delphine Boël zijn dochter is? Balfoort: "Ik hoor dat hij destijds wel van plan was om haar bestaan toe te geven maar dat zijn entourage hem adviseerde dat niet te doen. Het zou zijn positie verzwakken en hij wil het zijn vrouw Paola waarschijnlijk niet aandoen, die heeft dat niet verdiend vindt hij. Albert schijnt er maandenlang depressief van te zijn geweest."


Volgens Delphine was er na de verzoening van Albert en Paola halverwege de jaren tachtig geen contact meer. Pas op haar achttiende kreeg zij van haar moeder te horen dat Albert - en niet de zakenman Jacques Boël - haar vader is. Al die jaren stuurde Albert haar cadeaus met kerst en haar verjaardag. Die stroom stokte pas toen haar afkomst werd onthuld in 1999.


Dat de oud-koning zelfs weigert op te komen dagen bij de rechtszaak wijt Van den Wijngaert aan de 'koppigheid en standvastigheid' van de Coburgers. "Albert heeft destijds de verkeerde keuze gemaakt. Dat is de consequentie van beginnen met liegen, het is heel moeilijk om nog een stap terug te zetten, dan beschadig je je imago nog verder."


Lievelingetje Astrid


Van alle kinderen heeft prinses Astrid (54) verreweg de beste band met haar ouders, zegt Balfoort. "Zij lijkt veel op haar vader, heeft zijn vrolijkheid. Ze was altijd al wat wij het 'keppekindje' noemen, het lievelingetje."


Als koning was de joviale, goedlachse Albert zeer geliefd. "Hij liet zijn menselijkheid zien, ging troosten of werd boos als dat nodig was. Hij was mijn favoriete koning. Een echte vader des vaderlands", zegt Brigitte Balfoort. "Maar minder voor zijn kinderen. Alleen voor zijn dochter, niet voor zijn zoons."


De gelovige Astrid raakt begin jaren tachtig in de ban van de christelijke charismatische beweging en trekt haar ouders daarin mee. "Ze claimt dat ze hen daar weer heeft samengebracht en haar ouders zijn haar daar dankbaar voor. Astrid heeft zich op die manier kunnen verzoenen met haar jeugd."


Volgens Balfoort beseft Albert inmiddels wel dat zijn kinderen hem ontzettend hebben gemist. "Een paar jaar geleden zei hij in een interview dat hij blij is dat zijn kinderen het goed doen. Paola zou graag de klok terugzetten. Die probeert ook heel bewust haar schoondochters naar zich toe te trekken, al heeft dat bij Mathilde niet al te veel succes."


In de roddelpers wordt gespeculeerd dat Filip en Mathilde Delphine zouden willen erkennen als zij gelijk krijgt van de rechter. Maar Astrid en Albert zien dat niet zitten. Als koning Albert eenmaal een keuze heeft gemaakt komt hij daar niet snel op terug, zegt Brigitte Balfoort: "Die erkenning, ik zie dat bij leven niet meer gebeuren."


Filip, de gepasseerde troonopvolger


Filip (56) werd tijdens de huwelijkscrisis van zijn ouders door zijn kinderloze oom koning Boudewijn opgevoed. Nu Albert een puinhoop van zijn huwelijk maakte zag de koning zijn neef Filip als zijn directe opvolger en hij stippelde voor hem een compleet opleidingsparcours uit.


Het had niet veel gescheeld of het huwelijk van Albert en Paola was op een scheiding uitgedraaid. Ze vinden elkaar halverwege de jaren tachtig terug, maar slechts onder grote druk van Boudewijn. De koning verzet zich als vroom katholiek fel tegen een scheiding en eist onder meer dat Paola haar koninklijke titel inlevert als het zo ver komt en de kinderen naar Albert gaan, maar dat zij Alberts minnares nooit mogen zien. Albert en Paola vinden de eisen onaanvaardbaar, dus gaan ze samen verder, maar de band met beide zoons is dan al onherstelbaar beschadigd.


De onzekere, wat wereldvreemde Filip moest in 1993 het nieuws over de opvolging van zijn overleden oom Boudewijn via de pers vernemen. Jarenlang was hij klaargestoomd om troonopvolger te worden, maar tot zijn teleurstelling werd hij gepasseerd door zijn vader. Tot halverwege de jaren tachtig was dat ondenkbaar geweest vanwege Alberts losbandige leven, maar toen de huwelijksplooien waren gladgestreken vond Boudewijn hem geschikt als opvolger.


Albert nam zelfs niet de moeite om Filip over dat besluit of over de dood van zijn oom in te lichten, vertelt Van den Wijngaert. "Filip was met vrienden in Frankrijk. Toen hij daar het nieuws vernam is hij in de auto gestapt en de hele nacht doorgereden naar Brussel. Daar bleek dat men hem niet nodig had. Het enige dat zijn vader die dag met hem besprak was de rouwkledij. Dat Boudewijn hem nog te jong vond voor het koningschap werd hem niet verteld."


Toen Albert in 2013 troonsafstand deed ten voordele van Filip, ging het niet veel anders. Van den Wijngaert: "Albert en Di Rupo besloten over de ceremonie en de plechtigheden. Filip zat daar niet eens aan tafel."


Zelfs nu Filip koning is weigert Albert zich te schikken naar zijn oudste zoon. Zo gaf hij in 2014 voor zijn tachtigste verjaardag een tv-interview met koningin Paola, zonder koning Filip daarover in te lichten. Tijdens de nationale feestdag vorig jaar kwam het paar niet opdagen. Ze waren kwaad omdat hun pensioen te laag zou zijn. Ze krijgen jaarlijks negen ton. Van den Wijngaert: "Filip heeft momenteel meer last van zijn vader dan van Laurent. Je wordt er droevig van."


De aanhoudende familiale twisten zijn een groot probleem voor koning Filip, die door vriend en vijand geprezen wordt om zijn invulling van het koningschap, hoewelhij kampt met een dalende populariteit van de monarchie.


Toch is er hoop voor de Koninklijke familie, want in tegenstelling tot zijn vader en opa is Filip wel een echte vader voor zijn kinderen, zegt Van den Wijngaert.


"Mathilde heeft hem op dat vlak veel geleerd. Ze brengen de kinderen regelmatig naar school, hun agenda wordt afgestemd op het gezin. Filip doet enorme inspanningen om een warme familie te creëren."

Enfant terrible Laurent

Delphine is niet de enige die te lijden heeft onder de grillen van haar vader. De jongste wettelijke zoon Laurent (53) had het als kind al moeilijk en groeide uit tot het enfant terrible van de familie.


Vanaf Laurents geboorte waren Albert en zijn vrouw Paola voortdurend van huis. Albert werd door zijn broer aangesteld als hoofd van Belgische handelsmissies naar het buitenland en hij knoopte een relatie aan met barones Sybille de Selys - Longchamps. Hij bracht meer tijd door bij haar en hun dochter Delphine dan bij zijn eerste gezin. Al wist Delphine als kind niet dat familievriend Albert haar vader was.


Ook Paola had minaars. De jonge Filip, Astrid en Laurent zagen hun ouders al die jaren nauwelijks, zegt Van den Wijngaert. "En als ze hen zagen was er ruzie." Ze groeiden op bij kindermeisjes, diplomaten, hoge militairen en op kostscholen.


Laurent, de jongste van het stel, had daar het meest onder te lijden. Hij werd als kleine jongen acht jaar lang ondergebracht in het gezin van een rijke industrieel. "Hij is zijn jeugd niet te boven gekomen", zegt Van den Wijngaert. Dat werd nog eens duidelijk op de Belgische koningsdag afgelopen november. Laurent liep zijn ouders tijdens de plechtigheden straal voorbij.


De jongste zoon van Albert en Paola staat bekend om dat soort incidenten. Als puber liep hij weg van de kostschool en daarna volgde een lange geschiedenis van verkeersboetes, schandalen en schandaaltjes. Albert verklaarde hem tijdens zijn koningschap zelfs een tijdje persona non grata. Van den Wijngaert: "Laurent vertoont hetzelfde eigengereide en onberekenbare gedrag als zijn vader. De ene dag is hij poeslief, de andere dag een bulldog die journalisten of politici afblaft."


Koning Albert spreekt zijn landgenoten toe in 2011.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden