Vaarwel

Een Nederlandse die jarenlang ontwikkelingswerk heeft gedaan in een dorp in Afrika, vertelde me eens dat ze er 'smorgens wel een uur over deed om van haar hut de gemeenschappelijke waterput te bereiken. Onderweg erheen werd ze door iedere afzonderlijke dorpeling staande gehouden en omslachtig begroet. Vrede zij met u! Vrede zij met uw vader en moeder! Vrede zij met uw broers en zusters! Haar hele familie, hoewel die in geen velden of wegen te bekennen was, moest eraan geloven, tot en met tantes en ooms, neven en nichten. Vervolgens herhaalde zij, op haar beurt, het ritueel in omgekeerde richting. Vrede zij met u, enzovoort. Had ze eenmaal water gehaald en begaf ze zich daarmee op de terugweg, dan begon de begroeting van voren af aan.

Dat lijkt exotisch, maar op het Nederlandse platteland gebeurt het ook. Toen ik laatst een wandeling maakte door het Groningse Finsterwolde, werd ik aan één stuk door begroet. Voetgangers en fietsers die mijn pad kruisten, allemaal zeiden ze me gedag. Terwijl ze me in het geheel niet kenden en dadelijk moeten hebben gezien dat ik een buitenstaander was. Blijkbaar vormde dat geen beletsel om me met een knikje en een vriendelijk woord 'de burgerlijke beleefdheid te betonen', zoals het in Van Dale heet.

In Amsterdam groeten de mensen elkaar nauwelijks. Misschien is daarvoor de stad te groot of de gemeenschapszin te gering. Een groet zonder meer wordt in elk geval zelden gehoord. Wanneer je een vreemde op straat goeiedag zegt, wek je daarmee verwarring of argwaan. Je ziet het slachtoffer denken: 'Ken ik dat mens ergens van?' Of: 'Heb ik iets van haar aan?' Alleen hoogbejaarden stellen nog prijs op een groet. En migranten! Wie, zoals ik, uit een hardnekkig soort levensvreugde graag medemensen groet, kan aan Turken, Marokkanen, Soedanezen, Ghanezen en soortgelijken zijn hart ophalen. Altijd zijn ze bereid tot een wedergroet en altijd gaat die vergezeld van een lach. Dat vind ik heerlijk, want ik ben eigenlijk nooit ouder geworden dan vijf. Er schuilt in mij een kleuter die de hele wereld wil omhelzen.

Zo sta ik regelmatig aan de Amstel, waar ik uitkijk naar vrachtschepen. Als zo'n schuit in de verte passeert, hef ik mijn arm om te wuiven naar de stuurman. Het eigenaardige is, dat die welhaast gelijktijdig zijn hand opsteekt om te zwaaien naar mij. Blijkbaar voorvoelt hij dat ik ga groeten. Blijkbaar herkent hij het kind van vijf in de veel oudere vrouw op de walkant. Wij wuiven en lachen naar elkaar. Niets is zo indrukwekkend als een beladen vrachtschip dat diep door de Amstel vaart, het dek bijna één met het wateroppervlak: een volmaakt huwelijk tussen schip en golven. En niets ontroert me zo als de stille verstandhouding met de onbekende stuurman in de verte. Waarschijnlijk zullen hij en ik elkaar van onze levensdagen niet meer zien, maar in de lange eeuwigheid zijn we niet onopgemerkt aan elkaar voorbijgegaan, van die lange eeuwigheid hebben we één ogenblik gedeeld. Dat heeft iets vertroostends.

Ook naar u, lezers, wuif ik vandaag. Voor het laatst sta ik op de rechteroever van deze pagina. Gedurende drie jaar heb ik hier wekelijks mijn verhaal gedaan. Hoewel ik de meesten van u niet persoonlijk ken, ben ik heel vertrouwelijk met u geweest. Maar nu ik afscheid nemen moet, voel ik me verlegen. Een afscheid verdraagt geen woorden. Degene die vertrekt raakt plotseling aan twijfel onderhevig. Waarom gaat hij? En waarheen ook weer? Maar het besluit is genomen. De reis is geboekt. Hij omarmt zijn vrienden en kust hen met lippen die al van adres zijn veranderd. Wat mij betreft, ik druk vooral de redacteuren van deze krant aan mijn hart. Ze zijn veel méér voor mij geweest dan collega's. Ze hebben me in hun midden opgenomen als een familielid. In het Hebreeuws is het woord voor 'groeten' verwant aan het woord voor 'zegenen'. Mijn afscheidsgroet, zowel aan u als aan hen, is dan ook voor tweeërlei uitleg vatbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden