Opinie

Vaak weten mensen prima wat goed voor ze is

De kritiek op Obama is vaak dat hij zweverig is. En dat hij meer overheid wil. Tegen zweverigheid kan ik hem niet van advies dienen, daar ben ik te nuchter voor. Maar over meer of minder overheid heb ik wel een mening. Obama kan er z’n voordeel mee doen.

Toen ik na een verblijf van een paar maanden in het buitenland weer in Nederland terug was, merkte ik dat iets wezenlijks aan het straatbeeld is veranderd: er wordt massaal op straat gerookt. Het is wat mij betreft een on-Hollands tafereel want roken op straat associeer ik met mediterrane landen.

Persoonlijk vind ik het gezellig, al die rokende mensen. Van passanten die direct na hun werk snel een sigaretje opsteken om de vermoeidheid van de dag van zich af te blazen, tot gezellig tegen elkaar leunende groepjes mensen bij de ingang van restaurants.

In mijn straat staan de hele dag de stamgasten van de bruine kroeg buiten te roken, regen en kou trotserend. Het beeld van drie hippe vriendinnen die meteen hun pakjes Marlboro tevoorschijn haalden na het verlaten van een grand café blijft me altijd bij. Gelukkig, we hebben nog genoeg eigenzinnige mensen die niet proberen te verbergen dat ze roken, ook al past het allang niet meer bij de trend.

Echter, het nieuwe Nederlandse straatbeeld is meer dan een lust voor mijn ogen. Het is ook een last. Wandelend met mijn zoontjes in hun buggy loop ik tegenwoordig kans dat ze zomaar een brandende peuk in hun gezicht krijgen.

Zou de regering die het rookverbod in de horeca heeft ingevoerd dit effect hebben voorzien? Gedrag verbieden dat onwenselijk wordt beschouwd, betekent áltijd verplaatsing van dat ongewenste gedrag naar een andere locatie.

Toen ik een paar jaar geleden bij stadsdeel De Baarsjes in Amsterdam werkte, werd daar een drankverbod op een winkelplein ingevoerd. Het was voor het winkelcentrum wel een verbetering maar voor het stadsdeel als geheel niet. De alcoholisten gingen rustig ergens anders drinken. Bovendien is het minder gevaarlijk als mensen op een dergelijke open plek drinken. Als daar iets uit de hand dreigt te lopen, kan meteen worden ingegrepen. Maar in een achterafstraatje dat minder goed zichtbaar is, kan een dreiging niet snel gesignaleerd worden.

Bij De Baarsjes werd destijds ook een interne discussie gevoerd over een straatverbod voor hangjongeren. Om tot een gefundeerd besluit te komen, werd toen wijselijk besloten om de mening te vragen van de betrokken bewoners. Tegen alle verwachtingen in waren zij tegen het straatverbod. Ze vonden dat er aandacht moest komen voor verfraaiing van de straat met mooie afvalbakken, bloemen en planten zodat de straat er frisser uitzag. En ze wilden het probleem met de jongeren onderling oplossen. Zoals de ouders van de lastige jongere direct op zijn gedrag aanspreken in plaats van (af)wachten, samen huiswerk met jongeren maken, buurtfeesten organiseren om elkaar beter te leren kennen enzovoorts.

Vaak weten burgers dondersgoed wat het beste voor ze is en hoe ze hun problemen willen oplossen. Daarom is inspraak zo nu en dan helemaal geen slecht instrument. Integendeel.

Ondernemers hebben nu veel last van het rookverbod in de horeca. Volgens Koninklijke Horeca Nederland heeft minstens driekwart van hen last van de maatregel. Zeker 1500 zaken dreigen te verdwijnen als ’huiskamer van de samenleving’. Was de ondernemers naar maatregelen gevraagd om het rookprobleem op te lossen, dan hadden ze waarschijnlijk creatievere oplossingen bedacht waar alle partijen baat bij zouden hebben gehad.

De overheid moet burgers en ondernemers faciliteren om hun onderlinge problemen op te lossen. Als dat meer overheid betekent, prima. Burgers zijn geen mondelozen die continu voor de slechte verleidingen van de boze buitenwereld moeten worden behoed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden