'Vaak dacht ik: nu loopt het verkeerd'

Interview | Van niets op de zevende plaats, dan moet je wat gepresteerd hebben. Wiebe Draijer, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, is de stille aanjager van het nationaal energieakkoord.

Je hoeft geen belijdend lid te zijn van Greenpeace of Natuur & Milieu om doordrongen te zijn van het belang van een snelle energietransitie, zegt Wiebe Draijer. "Ik vind het beschamend dat Nederland, dat toch op tal van terreinen voorop loopt, juist op het gebied van duurzame energie en klimaatbeleid ernstig is achtergebleven."

Hij is geen fulltime-duurzaamheidstijger. "Maar de diepe overtuiging dat er wat moet gebeuren in Nederland, heb ik wel. We wonen in een nieuw huis, aan alle kanten heel energiezuinig. We hebben nog geen zonnepanelen, maar ik ben straks één van de eerste nieuwe klanten, zodra financiering via de energierekening een feit is, zoals voorgesteld is in het energieakkoord. Ik wil zelf ervaren hoe de regeling straks werkt."

Draijer scoorde bij de jury van de Duurzame 100 hoog op de criteria contacten en daadkracht. Wat minder op kennis en innovatie. Maar genoeg voor een zevende plek. Hij is de eerste om te relativeren: "Volgend jaar sta ik er vast niet meer in."

Officieel ondersteunde de Ser de veertig partijen die samen het energieakkoord hebben opgesteld, om de onderhandelingen mogelijk te maken. De werkelijke rol van Draijer was veel minder lijdelijk dan het regelen van vergaderzaaltjes voor onderhandelaars aan het plan dat Nederland moet brengen naar 14 procent hernieuwbare energie in 2020 en 16 procent in 2023.

"Ik heb mij als voorzitter aan die missie verbonden. Dus heb ik me er ook voor ingezet. Dat betekent dat je oplossingen suggereert, dat je met aanvullende feiten komt. Ik heb op veel momenten gedacht: nu loopt het verkeerd. Maar uiteindelijk waren alle partijen verbonden door de gedeelde overtuiging dat er een brede energieagenda voor Nederland moest komen."

Voor het eerst zaten partijen om tafel die elkaar meestal mijden als een besmettelijke ziekte. Werkgevers en milieubeweging, lokale energie-idealisten en grootmachten als Shell en Eneco. Ze waren maandenlang tot elkaar veroordeeld, ze moesten met een oplossing komen voor een van de meest knellende milieuproblemen van Nederland: hoe bereiken we een radicale omslag in de energieproductie en -consumptie?

Het was bij tijden spannend. "Maar, het is als na een bezoek aan de tandarts, achteraf vergeet je de pijn. Iedereen heeft standpunten moeten matigen, moeten inleveren, maar iedereen heeft dat gedaan vanuit de overtuiging dat er een akkoord móest komen dat ons daadwerkelijk vooruit helpt. Het was een brede, blijmoedige diversiteit. Ik ben erg trots op het resultaat. Wat er staat is wat partijen met elkaar hebben afgesproken. Het akkoord haalt de gestelde doelen. En de afspraken zullen geborgd worden."

Volgens Draijer was er snel overeenstemming over de urgentie van het energieprobleem. "Maar de individuele ruimte om het met elkaar op te lossen, was er aan het begin nog niet. Dan moet je als voorzitter alles geven om te zorgen dat de oplossingen er aan het einde wel komen."

Vorige maand lag het energieakkoord er dan. En kwamen de reacties. Vooral wetenschappers reageerden sceptisch. Transitie-professor Jan Rotmans (op 11 in de Duurzame 100) stelde dat het akkoord Nederland 'weer jaren laat aanmodderen, het is een stap achteruit in plaats van twee stappen vooruit'. Energiewetenschapper Heleen de Coninck concludeerde in de NRC dat het 'polderakkoord met tegenzin was opgesteld' en dat het magere resultaat de hopeloosheid aantoont van de duurzaamheidsdiscussie in Nederland. Energie-hoogleraar Wim Turkenburg (plaats 48) noemde het akkoord in Trouw een halfvol glas, zonder langere termijnvisie.

En directeur van actieorganisatie Urgenda Marjan Minnesma (op 1 in de Duurzame 100) vond het een document waaraan de wil ontbreekt om grote stappen te zetten, 'een akkoord zonder leiderschap, zonder ambitie, zonder een gevoel van urgentie'.

Heftig. Maar "er waren ook positieve reacties, zelfs onder criticasters", zegt Draijer. "Wouter van Dieren (Club van Rome, jurylid van de Duurzame 100, red.) zei: je zet met dit energieakkoord een stap die onomkeerbaar is en die je brengt naar het punt dat je wilt bereiken. Dat vind ik een mooie uitspraak. Kritiek op het energieakkoord is nodig, die brengt ons verder. Het is alleen jammer dat die kanttekeningen pas komen als het document klaar is. Uiteindelijk is het een akkoord tussen ruim veertig partijen die zich committeren aan de doelstellingen en de uitvoering ervan. Het is de enige route als we echt willen verduurzamen. We moeten aan de slag."

Bij de discussies over grote milieuonderwerpen, zoals de bouw van windmolens op land en het proefboren naar schaliegas, valt op dat het debat snel polariseert. Doen we dit verkeerd in Nederland? "Heel veel kwesties kun je echt anders aanpakken. In Ierland zie je dat bij windenergie omwonenden heel bewust en nadrukkelijk worden betrokken bij plannen. Ze delen ook mee in de opbrengst. Zo krijgen mensen het gevoel dat deze nieuwe energievormen ook hún oplossingen zijn. Mensen willen graag meewerken aan oplossingen. Ik geloof dat we in Nederland veel opener met elkaar in gesprek moeten gaan over deze onderwerpen."

7
Wiebe Draijer
Ser-voorzitter (1965)

¿

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden