V eel afvaltransporten in Europa deugen niet

De gifzaak rond de tanker Probo Koala is geen incident. Er gaat veel mis met het gesleep met afval, Europese regelgeving ten spijt.

Han Koch

Er zijn geen feiten, slechts interpretaties. Die uitspraak van de filosoof Nietzsche staat op de achterzijde van het visitekaartje van advocaat M. Bodelier van het kantoor Gaastra. Bodelier moest donderdag de rechtbank in Amsterdam verlaten met een slechte boodschap voor zijn cliënt in Ivoorkust: in Nederland valt niets te halen als het gaat om een schadevergoeding voor de giframp die daar bijna twee jaar geleden plaatsvond.

Feit of interpretatie? Het zal de Ivoriaan een zorg zijn. Slachtoffers van de milieuramp, veroorzaakt door gif uit de tanker Probo Koala hoeven zich in Nederland niet te melden voor een schadevergoeding. In ieder geval hoeven zij zich als benadeelde partij niet te voegen in het strafproces. De delicten die in Nederland ten laste worden gelegd zijn niet voldoende gelinkt aan de gebeurtenissen in Afrika. Er zitten te veel schakels tussen het strafbare illegale uitvoeren van gif naar een ontwikkelingsland en de zestien doden en vele tienduizenden zieken in Ivoorkust, zo oordeelde de rechtbank in Amsterdam.

Die uitspraak maakt duidelijk dat het voor individuen en bedrijven in ontwikkelingslanden zeer moeilijk zal worden om de schade in Europa te verhalen. Dat wil niet zeggen dat Europa de belangen van ontwikkelingslanden niet erkent. Er is omvangrijke regelgeving gemaakt om te voorkomen dat Europees afval wordt gedumpt in landen met een zwakke structuur, waar matig tot ontbrekend toezicht op afvalstromen illegaal dumpen tot een uiterst lucratieve bezigheid kan maken.

Dat de dump van gif uit de Probo Koala geen eenmalige gebeurtenis zal zijn, werd deze week duidelijk uit een rapport van de milieu-inspectie van het ministerie van Vrom. In de 25 Europese landen die werden onderzocht, deugt gemiddeld 15 procent van de afvaltransporten die de grens passeren niet.

Dan gaat het niet alleen om administratieve fouten, maar ook over illegale uitvoer van afval. Opmerkelijk is dat veel landen op een andere manier de regels op naleving controleren. Dat leidt dan ook tot verschillende overtredingspercentages. In sommige landen – Bulgarije als meest negatieve voorbeeld – blijkt dat in vrijwel elke onderzochte container iets niet deugde.

In Bulgarije was het bij elke steekproef raak. Het aantal overtredingen in Schotland, Polen en Slovenië is eveneens hoog. Nederland scoort als het om fouten gaat het Europese gemiddelde van 15 procent. Rotterdam wordt steeds vaker als doorvoerhaven benut voor afvaltransporten naar Afrika, India en China.

Vermoedelijk nog dit jaar zal in Nederland een aantal inzamelaars van scheeps- en oliehoudende afvalstoffen worden vervolgd.

Vervolging dreigt ook voor leidinggevenden. Volgens ingewijden gaat het om zeker zes verdachte bedrijven. Het Openbaar Ministerie (OM) wil er nog weinig over kwijt. Het is een dossier dat inmiddels meer dan vijfduizend pagina’s telt, is het summiere commentaar van het OM.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden