null

InterviewUWV

UWV: We hadden te weinig oog voor de menselijke maat

Beeld Nanne Meulendijks

Diepe verontschuldigingen maakt UWV-bestuurder Guus van Weelden voor verkeerd handelen in 2019 bij een herbeoordeling van arbeidsongeschikten.

Door een foute werkwijze bij het UWV kregen honderden mensen in 2019 eerst een arbeidsongeschiktheidsuitkering voor het leven, maar hetzelfde jaar verloren zij de uitkering weer, of werd die flink verlaagd. Het ging om een groep mensen die gemiddeld al tien jaar een WIA-uitkering ontvingen en in die tijd nooit contact hadden met de Uitvoeringsorganisatie Werknemersverzekeringen (UWV). Het wegvallen of verlagen van de uitkering zorgde voor enorme problemen bij deze mensen.

Twee jaar later, deze woensdag, besloot UWV “alles op alles te zetten” om deze groep te helpen. UWV-bestuurder Guus van Weelden: “Er is veel leed aangedaan door de mensen eerst geen ondersteuning te geven en hen daarna te confronteren met twee herbeoordelingen, met soms een tegengestelde uitkomst. Dat spijt ons. We zijn geschrokken van de verhalen van de gedupeerden, en we zetten daarom een speciaal team in om hulp te bieden aan deze groep die door onzorgvuldig handelen van onze kant in de problemen is geraakt.”

Het begon in 2017. UWV ontdekte een groep van 3000 cliënten die uit beeld waren geraakt. Is er overwogen om deze mensen die al tien jaar een WIA-uitkering ontving, helemaal met rust te laten?

“Ik weet niet of dat toen besproken is. In ieder geval kijken we daar nu anders tegenaan. Als je mensen tien jaar lang niet helpt, hebben zij inmiddels hun leven helemaal anders ingericht. Dat kan je niet zomaar overhoop gooien. Daarbij komt dat hun kansen op de arbeidsmarkt gering zijn, na zo’n lange tijd in een uitkering.”

Tijdens deze ‘operatie’ in 2018 trok de vakbond van de verzekeringsartsen Novag al aan de bel. Waarom is er niet naar hen geluisterd?

“Ik weet niet hoe dat precies ging. Met de wijsheid van nu vind ik wel dat het UWV destijds beter naar Novag had moeten luisteren.”

In februari 2019 bracht RTL Nieuws naar buiten dat er geen arts te pas kwam aan deze beoordelingen. Toen greep minister Koolmees in.

“We hebben toen onze eigen accountantsdienst een onderzoek laten doen ja, waaruit bleek dat er fouten waren gemaakt. Vervolgens hebben we een nieuwe herbeoordeling door een arts laten doen. Dat leidde bij 30 procent tot een verlaging of einde van de uitkering.”

De cliëntenraad zei daarna dat deze mensen in grote problemen raakten, zowel financieel als emotioneel en fysiek. Het UWV deed niets.

“Uiteindelijk wel. We hebben in december 2020 een meldpunt geopend. Daar hoorden we verhalen waar we enorm van zijn geschrokken. We hebben te weinig gekeken naar de menselijke maat en of de besluiten ook moreel juist waren. Daarom is er nu een speciaal hulpteam opgericht dat per situatie zal bekijken welke passende oplossing we zullen bieden.”

Guus van Weelden van het UWV maakt excuses voor wat misging bij de herbeoordeling van arbeidsongeschikten. “We hebben te lang te weinig morele beslissingen genomen” Beeld UWV
Guus van Weelden van het UWV maakt excuses voor wat misging bij de herbeoordeling van arbeidsongeschikten. “We hebben te lang te weinig morele beslissingen genomen”Beeld UWV

Maar daarvoor was het wel nodig dat de cliëntenraad in 2020 een advocaat inhuurde, zodat het UWV moest luisteren.

“We zijn de cliëntenraad heel dankbaar voor het goede werk. De cliëntenraad wilde echter van alle betrokkenen de uitkering herstellen, dat wilden wij niet. Wij kiezen liever voor een oplossing op maat. Maar wij hebben wel te lang te weinig morele beslissingen genomen. We hebben te lang niet de ruimte genomen die de Wet Algemeen Bestuursrecht ons geeft om af te wijken van de regels. Het gevoel bij ons was heel sterk van ‘dit moet wetstechnisch kloppen’, waarbij we te weinig hebben gekeken of het ook rechtvaardig was wat we deden.”

Hoe verklaart u dat?

“Nou, ik wil me er niet achter verschuilen, maar wat niet hielp is dat in 2019 het UWV slecht in het nieuws kwam vanwege Poolse WW-fraude en uitkeringen die doorliepen bij gedetineerden. Alles was er toen op gericht om de juiste uitkeringen te verstrekken. We voelden toen niet de mentale ruimte om het anders te doen. Gelukkig zitten we nu in een andere tijd. We hebben bij de evaluatie van deze herbeoordelingsactie in de spiegel gekeken, en geconcludeerd dat we het anders hadden kunnen en anders hadden moeten doen. Het is toch wel uniek dat een grote uitvoeringsorganisatie een fout zo erkent en gaat oplossen.”

Het UWV wil in de toekomst cliënten een ‘stevigere rol’ geven. Hoe? Er is al een cliëntenraad.

“Wij gaan geen nieuwe instituties oprichten. Maar we gaan in dit soort situaties, als er iets mis is bij grote groepen, vanaf het begin serieuzer naar de cliëntenraad luisteren.”

Lees ook:

UWV moet fout rechtzetten en 2000 arbeidsongeschiktheidsdossiers opnieuw beoordelen

Het UWV gaat bij tweeduizend mensen die zij onlangs een arbeidsongeschiktheidsuitkering tot hun pensioen heeft toegewezen, opnieuw kijken of ze daar wel recht op hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden