UWV-voorzitter Paling: We moeten op zoek naar een nieuw evenwicht

Voorzitter Fred Paling van de Raad van Bestuur van het UWV geeft een toelichting op de jaarcijfers 2018. Beeld ANP, Jeroen Jumelet

De WW-fraude door Oost-Europeanen houdt de gemoederen flink bezig bij het UWV. Meer controles zijn mogelijk, maar die kunnen ten koste gaan van iets anders.

“Het was een bewogen jaar”, waren de eerste woorden van Fred Paling bij de presentatie van het jaarverslag van het UWV. Waar de jaarlijkse persconferentie van de uitkeringsorganisatie doorgaans een overzicht is van cijfers over aantal uitkeringen, klanttevredenheid, arbeidsmarktvoorspellingen en re-integratietrajecten, lag dit keer de nadruk op de fouten binnen de organisatie.

“De aandacht voor controle en handhaving is gestegen”, merkte Paling direct al op. “En dat is niet altijd even leuk.” Daarmee doelde hij op nieuws in de media over arbeidsongeschiktheidsbeoordelingen die in Groningen door verpleegsters werden gedaan, fraude met WW-uitkeringen door Oost-Europeanen en de vele fouten van arbeidsdeskundigen bij het bepalen van de hoogte van iemands uitkering of de keuze welk werk iemand nog kan uitoefenen.

Maar de media-aandacht was wel leerzaam, voegde Paling er aan toe. “Het heeft ons vooral iets geleerd over prioriteitsverdeling.” Als er schande wordt gesproken over onterechte WW-uitkeringen aan Polen, ook al betreft het fraude van kleine omvang, dan moet de uitkeringsorganisatie daar wat mee. “Het gaat niet alleen over hoeveel geld ergens in omgaat, maar ook hoeveel maatschappelijke onrust het teweegbrengt”, aldus Paling.

Meer controles, meer kosten

Paling is sinds 1 januari 2018 voorzitter van de raad van bestuur van UWV. Hij zei bij aanvang zin te hebben “om een belangrijke bijdrage te leveren aan de best mogelijke dienstverlening voor burgers en werkgevers”. Nu komt hij erachter dat er een nieuwe balans moet worden gezocht tussen dienstverlening en controles.

“Waar de prioriteit ligt, hangt af van wat de opdrachtgever (de minister) en dus de Tweede Kamer wil”, meldde Paling. Met de opmerking dat aan meer handhaving ook een kostenplaatje hangt.

Maar ook hogere opbrengsten. Zo was er in 2014 op initiatief van de Kamer een zeer strenge fraudewet. Er werd dat jaar voor 148 miljoen euro aan terugvorderingen en boetes opgelegd. Het jaar ervoor was dat nog 81 miljoen euro. Wat bleek echter? Veel klanten die per ongeluk een foutje maakten in hun correspondentie met het UWV kregen direct een boete. Dat waren niet echte fraudeurs. De maatschappelijke weerstand tegen de fraudewet zorgde ervoor dat die weer sneuvelde. In 2018 werd er voor bijna 15 miljoen euro aan boetes en terugvorderingen opgelegd. Dat is weer enorm laag. Paling: “We moeten op zoek naar een nieuw evenwicht.”

Daarnaast is er nog het hoofdpijndossier over het tekort aan verzekeringsartsen. Paling kijkt tegen een groeiende voorraad herbeoordelingen aan, waardoor mensen al jarenlang een arbeidsongeschiktheidsuitkering hebben maar nooit meer gezien worden door het UWV.

De minister denkt wel eens hardop na over alternatieve werkwijzen, waarbij niet de arts maar iemand anders de medische keuring doet. Dat gaat het UWV echt te ver. “Wij werken met geregistreerde verzekeringsartsen. De rol van deze arts ligt verankerd in de wet. Als Koolmees die wet wil veranderen, dan vinden wij daar wel wat van.”

60-plus en in de Wia

Bijna 20 miljard euro aan uitkeringen heeft het UWV in 2018 verstrekt. Dat ging naar meer dan 1,2 miljoen mensen. Het aantal WW-uitkeringen is met 20 procent gedaald in 2018 naar 263.000 mensen. UWV verwacht dat die daling in 2020 tot stilstand komt. Het aantal mensen met een Wia-uitkering zal blijven groeien, zeker tot 2040.

Op dit moment melden er vooral veel 60-plussers met een vast dienstverband zich voor de arbeidsongeschiktheidsuitkering Wia, weet het UWV. Meer dan gedacht. De instroom van 60-plussers steeg in 2018 met ruim 16 procent. Bij de mensen jonger dan 60 jaar stijgt de instroom met maar 0,6 procent.

Het aantal werknemers bij UWV is iets omlaag gegaan in 2018, met 459 man. Er werken nu ruim 19.000 mensen bij de uitkeringsorganisatie.

Lees ook:

UWV scoort onvoldoende voor beoordelen mensen met een ziekte of arbeidsbeperking

Het UWV maakt veel fouten bij het beoordelen wat voor werk mensen met een beperking of ziekte nog kunnen doen.  

UWV laat verpleegkundigen wachtlijsten met arbeidsongeschikten wegwerken

Uitkeringsinstantie UWV heeft tegen de regels in zeker 1900 arbeidsongeschikten een levenslange uitkering toegekend.

UWV zag omvang WW-fraude niet

Uitkeringsinstantie UWV wist al jaren van fraude onder arbeidsmigranten. Maar dat het probleem zo groot was, was onbekend, zei topman Fred Paling tegen de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden