Taalrubriek Peter-Arno Coppen

Uw hele familie een fijne vakantie allemaal!

Wat zeiden ze afgelopen maand bij u op het werk: ‘Fijne vakantie allemaal!’ of ‘Fijne vakantie iedereen!’? En welk van de twee heeft uw voorkeur?

Beide vormen zijn goed, maar wat is ‘allemaal’ of ‘iedereen’ voor een zinsdeel? Dat is een leuke vakantiepuzzel. Om te beginnen kun je net zo goed zeggen ‘Allemaal een fijne vakantie!’ of ‘Iedereen een fijne vakantie!’. Bovendien kun je er ook ‘aan’ of ‘voor’ bij zetten: ‘Voor allemaal een fijne vakantie!’. Je zou dus zeggen dat het een meewerkend voorwerp is. Maar dat lijkt me te eenvoudig.

Aangesproken persoon

Als ‘iedereen’ of ‘allemaal’ achteraan staat kun je het ook vervangen door ‘beste collega’s’: ‘Fijne vakantie beste collega’s!’ Maar vooraan gaat dat alleen met een flinke komma-intonatie: ‘Beste collega’s: fijne vakantie!’ En daar kun je geen ‘aan’ of ‘voor’ bij zetten: ‘Een fijne vakantie voor beste collega’s!’ is niet goed.

‘Beste collega’s’ is een zogeheten aangesproken persoon (vocativus). Het lijkt er dus op dat de woordgroep achteraan een aangesproken persoon is, terwijl de woordgroep vooraan meer het karakter van een meewerkend voorwerp heeft.

Allemaal samen

Dit wordt ondersteund door de observatie dat je andere woordgroepen eigenlijk alleen vooraan kunt bijplaatsen. Je kunt wel zeggen ‘Je hele familie een fijne vakantie!’ maar niet ‘Fijne vakantie je hele familie!’ Dat wijst erop dat de positie achter de wens gereserveerd is voor woordgroepen die ook aangesproken persoon kunnen zijn.

Maar wat is nou het verschil tussen ‘allemaal’ en ‘iedereen’? ‘Iedereen’ heeft betrekking op iedereen afzonderlijk, en ‘allemaal’ kan ook ‘allemaal samen’ zijn.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden