Uur van de harde waarheid slaat voor Tories

Terwijl vandaag in Groot-Brittannië de ogen gericht zijn op de 'nationale' verkiezingen in Schotland en Wales, hebben de Britse Conservatieven geheel particuliere zorgen. Het lot van partijleider William Hague staat op het spel.

De Tories koesteren geen illusie over de rol die ze in de regionale parlementen kunnen spelen. Zowel in Schotland als in Wales lijkt hun slechts een vierde plek beschoren: achter Labour, de nationalisten, en de Liberaal-Democraten. Toen de Tories in 1997, bij de verkiezingen voor het Britse Lagerhuis, werden weggevaagd door Tony Blairs Labour - vielen de hardste klappen in Schotland en Wales, waar ze niet één Lagerhuiszetel behielden.

Exit Tory-premier John Major, die werd opgevolgd door Blair. De jonge William Hague werd de nieuwe partijleider. Vandaag ligt diens hoofd op het hakblok. Naast de regionale parlementsverkiezingen, waar voor de Tories geen eer te behalen is, vinden in Groot-Brittannië ook nog lokale verkiezingen plaats, behalve in Noord-Ierland en Londen. Daarop richt het Tory-hoofdkwartier zijn aandacht, én hoop.

Tegen de 30 miljoen (van de 37 miljoen) Britten kunnen zo'n 13 000 zetels in 359 gemeenteraden kiezen, ruim de helft van het totaal. Zonder twijfel zal Labour wederom domineren, met in hun kielzog (op eerbiedige afstand) de Liberaal-Democraten.

Dat de Conservatieven zetels zullen winnen, staat vast - honderden zelfs. Maar dat is geen verdienste, gelet op hun gigantische aderlatingen op lokaal electoraal niveau onder Major. De nieuwe leider Hague heeft, in de twee jaar dat hij aan het roer staat, het aanzien van de Conservatieven geen millimeter vergroot. Om maar te zwijgen over zijn aanzien in zijn eigen partij. Vanuit de hoogste echelons is Hague te verstaan gegeven dat de zetelwinst boven de duizend uit moet komen, wil hij nog toekomst hebben in de partij.

Het is al enkele malen tot openlijke rebellie gekomen tegen Hagues nietszeggende en ongeïnspireerde oppositie tegen het behoorlijk succesvolle beleid van de oppermachtige Blair en de zijnen. 'Goudhaantje' Blair zou, als er nú Lagerhuisverkiezingen zouden komen, de Tories een nog groter pak slaag geven dan op die eerste mei in 1997. Toen scoorden de Conservatieven 31,4 procent, alle recente peilingen geven een nog lager percentage aan.

De gemangelde Hague wordt in eigen kring nauwelijks meer serieus genomen. Daarbuiten, met name in de pers, wordt hij al helemaal als nitwit neergezet. Een kleine week geleden kreeg hij een zoveelste opdoffer te verwerken. Het machtige '1922 Committee', een club zwaargewichten die waakt over het wel en wee in de partij, zegde min of meer het vertrouwen op in Hague.

Maar ook zij boden Hague duizend zetels winst als ontsnappingsmogelijkheid. Op het Tory-hoofdkwartier gaat men ervan uit dat de partij nauwelijks boven de 500 zetels zal uitkomen, conform de beroerde opiniecijfers. Een anomiem lid van het '1922 Committee' vertrouwde de krant The Independent al toe: ,,Hij gaat het niet halen, en hij moet weg.''

Niet op stel en sprong: in juni komen nog verkiezingen voor het Europese parlement, en om de geruïneerde partij ook nog met een leiderschapscrisis op te schepen zou pure zelfmoord zijn. De Euroverkiezingen zijn Hagues allerlaatste strohalm. Maar ook daar zijn de vooruitzichten somber, en eigenlijk geeft niemand meer een penny voor Hagues toekomst als Tory-leider. Zoals Tory-parlementariër Laurence Robertson opmerkte: ,,Als we geen verkiezingen kunnen winnen, kunnen we net zo goed verdwijnen.''

Als extra zout in de wonde wacht Hague nog een debat in het Lagerhuis. Daarin staat ter discussie zijn wedde van 106 000 pond, zo'n 4,25 ton, als Leider van Harer Majesteits Oppositie. Een motie, ingediend door de Liberaal-Democraten, beoogt dat bedrag met duizend pond te verminderen, een straf die meestal voorbehouden blijft aan onder de maat presterende kabinetsleden.

Voor Hague zou dit de opperste vernedering zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden