Utrechtse dakloze respecteert gezag

Daklozen kunnen het beste naar Den Haag gaan om te bedelen of geld te verdienen als straatmuzikant. Waar in de hofstad bijna alles mag, worden daklozen in Utrecht en Rotterdam streng aangepakt.

UTRECHT

,,Ik heb nog nooit een gestolen fiets verkocht, hoor'', roept een vrouw in de Utrechtse gebruikersruimte 'de Singel'. ,,O ja?'', reageert hoofdagent Mohammed Kattat (34). Samen met zijn collega Jan Dirk Bogerd (42) surveilleert Kattat deze donderdagnacht in en rond winkelcentrum Hoog Catharijne (HC), waar daklozen sinds 1 juni niet meer mogen slapen. Kattat is blij met de opmerking van de vrouw. Hij vindt dat het van respect getuigt. Kattat, trots: ,,Als ik ergens aan kom lopen en er staat een groep daklozen, dan buigen ze bijna voor me. Zo van: 'Sorry dat we hier staan'.'' Het is een hele investering geweest de daklozen zo ver te krijgen, vertelt de agent.

Want tot voor kort was het Utrechtse winkelcentrum HC 's nachts een rotzooi. Vooral in de Clarentuin, zoals de agenten de afgelegen hoek van het winkelcentrum noemen, vlakbij een van de meest gebruikte uitgangen. ,,Er was ontzettend veel overlast. In de Clarentuin sliepen zo'n zestig daklozen, van wie de meeste harddrugs gebruiken. Vaak kregen ze ruzie en mishandelden ze elkaar'', zegt inspecteur Bogerd, die ook wijkchef is van HC.

Om de overlast te beperken, besloot de gemeente daklozen 's nachts uit het winkelcentrum te weren. Een regel die de daklozen zonder morren hebben geaccepteerd, zo blijkt tijdens de surveillance. In de eerste twee uur van de nachtdienst is Hoog Catharijne vrijwel 'daklozenvrij'. De daklozen die zich toch in het winkelcentrum bevinden, worden niet beboet. 'Hard en Sociaal' noemt de politie haar beleid. Bogerd: ,,De avond begint sociaal: gebruikers worden tussen elf uur 's avonds en één uur 's nachts niet bekeurd, maar aangesproken door een hulpverlener die met ons mee loopt.'' De hulpverlener wijst de verslaafden op de speciale opvangcentra voor drugsgebruikers waar ze kunnen slapen op stoelen.

Na een paar uur van de sociale aanpak, verandert de benadering in 'hard', als de hulpverlener rond één uur 's nachts naar huis gaat. ,,Dan tolereren we niets meer en is het bonnen schrijven'', zegt Bogerd. De harde aanpak levert deze nacht één boete op voor een gebruiker die in het winkelcentrum ligt te slapen.

Rond halféén 's nachts staat agent Kattat buiten 24-uursopvang 'de Stek'. Hij roept naar een paar verslaafden dat ze in beweging moeten komen en niet op straat mogen blijven hangen. Een gebruiker die net de Stek in wil gaan, valt hem bij en roept naar een treuzelende verslaafde: ,,Hé jij daar, loop eens door!''

ROTTERDAM

De 37-jarige Ron wast al anderhalf jaar autoruiten bij een kruispunt op de Rotterdamse Laan op Zuid. Ron wil niet met zijn achternaam in de krant. De gemeente Rotterdam weet niet zo goed wat ze met de 'ruitenwassers' aan moet. Momenteel wordt in de gemeente gediscussieerd over een verbod, meldt een woordvoerder.

Ron zou een verbod wel jammer vinden. ,,Dit werk geeft me voldoening en ik verdien er redelijk mee. Bovendien hoef ik niet te stelen om aan geld te komen'', legt de ruitenwasser uit. Het stoplicht springt op rood en een tiental auto's komt tot stilstand. De bestuurder van een donkergroene BMW knikt als Ron met zijn emmer sop bij zijn auto verschijnt. Ron trekt de ruitenwissers omhoog en wast snel de voorruit. ,,Eén euro heb ik gekregen'', zegt de ruitenwasser als hij weer veilig op de stoep staat. ,,Ik laat de mensen zelf bepalen wat ze ervoor betalen. Soms krijg ik twee cent, ook wel eens vijf euro.''

Ron werkt samen met zijn maat Alex op het kruispunt, maar die is even weg om een overnachting bij de opvang te regelen. Bij elkaar hebben ze zo'n veertig euro per dag nodig voor heroïne en een slaapplaats. Ron: ,,Dat halen we meestal wel.'' Daarvoor hoeven de mannen niet de hele dag op het kruispunt te staan. ,,We zijn hier een paar uur per dag. De beste tijd is niet tijdens het spitsuur, maar rond een uur of acht 's avonds. Dan hebben de mensen niet zo'n haast'', weet Ron.

Als Ron even genoeg heeft van zijn werk, loopt hij naar de benzinepomp die bij het kruispunt ligt. Daar haalt hij een paar keer per dag schoon water en krijgt hij aan het eind van de dag een gratis krantje. De emmer die de autowasser gebruikt, heeft hij van pomphouder Gijs van Engelen gekregen. ,,Het is een goede jongen'', weet Van Engelen. ,,Ron is vriendelijk en hij steelt niet. Ik vind het wel goed dat hij die ruiten wast.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden