Utrecht vond Koninginnedag uit

Koninginnedag is ontstaan in Utrecht. In het Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad verscheen op 26 juli 1885 een artikel van hoofdredacteur J. W. Gerlach dat landelijke aandacht trok. Gerlach constateerde een gebrek aan nationale eenheid.

Fred Lammers

Ooit was de verjaardag van koning Willem I wel een nationale feestdag geweest. ,,Van het herenhuis zowel als van de burgerwoning wapperde Nederlands driekleur met oranjewimpel'', constateerde Gerlach met enige weemoed. Maar daar was, ten tijde van koning Willem III, danig de klad in gekomen. ,,Het nationale sentiment is bij de Nederlandse bevolking praktisch helemaal verdwenen en daarmee het warme gevoel van saamhorigheid.''

Gerlach vond het de hoogste tijd een nieuwe nationale feestdag in te stellen ,,waarop wij alle grieven en veten terzijde stellen en ons allen herinneren dat wij landgenoten zijn.''

Kroonprins Alexander was het jaar ervoor overleden, Willem de Derde was een man waar weinig meer van uitging. Hij kampte met ernstige gezondheidsproblemen en door zijn frivole levenswandel was er geen greintje respect meer voor de koning. Voor de toekomst was alle verwachting gevestigd op de vierjarige prinses Wilhelmina. Haar verjaardag in het hartje van de zomer op 31 augustus vond Gerlach een ideale datum voor zo'n nationale feestdag.

Voor 1885 kwam het idee rijkelijk laat, maar de Vereeniging tot Veredeling van Volksvermaken haakte er toch meteen op in. Drie dagen na het verschijnen van het artikel was er al een commissie die een jaar later de Prinsessedag moest organiseren. Ook de Utrechtse burgerij liep warm voor de plannen. Op 31 augustus 1885 gebeurde er daardoor incidenteel al van alles in de stad: openluchtconcerten, een bloemententoonstelling en een wielerwedstrijd. Vooral in de volksbuurt Wijk C werd er gefeest, aangemoedigd door de koningsgezinde 'Oranje Kaa', een vrouw die een pension voor oud-kolonialen dreef.

Een jaar later vierde Utrecht massaal en georganiseerd Prinsessedag, die in 1891, toen Wilhelmina in naam koningin was geworden, werd omgedoopt tot Koninginnedag. Andere gemeenten volgden het voorbeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden