Utrecht kan leren van verbod op samenscholing in Rotterdam

De rechter heeft het samenscholingsverbod in de Utrechtse wijk Kanaleneiland afgekeurd. Dit had niet hoeven gebeuren. De Rotterdamse aanpak werkt wel.

De Van Dale zegt over samenscholen: ’Mensen die een dreigende houding aannemen of kwade bedoelingen hebben en die groepsgewijs bij elkaar komen’.

Citerend uit het groot woordenboek sprak kantonrechter N. Gehlen woensdag in Utrecht zeven jongeren vrij die het samenscholingsverbod in de wijk Kanaleneiland zouden hebben overtreden.

Volgens de rechter is het ’simpelweg met een groep mensen op de openbare weg staan niet per definitie een samenscholing’. Er zal hoe dan ook sprake moeten zijn van een dreigende situatie of verstoring van de openbare orde. En juist die elementen zijn in de zeven zaken niet bewezen, zegt het vonnis.

Dat krijgt maar weinig bijval. Het OM gaat in beroep en vindt, met gemeente en politie, dat het handhavingsbeleid zorgvuldig en effectief is. Burgers reageren boos op de rechter en zijn veronderstelde gebrek aan inlevingsvermogen. En er is kritiek op de wetgever, die laksheid en conservatisme wordt verweten.

Wat hiervan ook waar of onwaar is, voorstelbaar zijn de juridische overwegingen van de kantonrechter zeker. De gemeente Utrecht stuurde najaar 2007 tachtig criminele en overlast gevende jongens in Kanaleneiland een brief waarin werd gezegd dat voor hen een samenscholingsverbod voor zes maanden gold. In een toelichting zei de gemeente dat wijkbewoners ’zich al onveilig voelen, enkel door de aanwezigheid van deze jongens op straat’.

De jongeren kregen van toenmalig burgemeester Brouwer zwart op wit dat zij zich niet meer in een groep van meer dan vijf mensen op straat mochten begeven. Of zo’n groep de orde wel of niet verstoorde, deed niet meer ter zake, vond zij. Kort na de invoering van het verbod werd duidelijk dat de wijk opleefde bij de maatregel: het werd er ’rustiger’. In de eerste weken van het verbod werden elf jongeren opgepakt die ’samenschoolden’. Drie van hen gingen akkoord met het aanbod van het OM taakstraf te verrichten. Een vierde betaalde 200 euro boete en zeven lieten hun zaak woensdag met succes voor de rechter komen.

In het vonnis zegt Gehlen dat het samenscholingsverbod de bewegingsvrijheid van het individu inperkt en dat alleen hierom zo’n beperking ’noodzakelijk en gerechtvaardigd’ moet zijn. Utrecht had hier mogelijk iets kunnen opsteken van Rotterdam, waar sinds 2002 een permanent samenscholingsverbod geldt. Bij overtreding geeft de verbalisant in het proces-verbaal exact aan waaruit de dreigende situatie of ordeverstoring bestond. Als dat ontbreekt, blijft in Rotterdam een rechtszaak uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden