Ushahidi verovert vanuit Kenia de wereld

¿Verspreid hoop! Ik verloor een vriend in de stad Ishinomaki, prefectuur Miyagi.¿ Of: ¿Zoon, ik maak me zorgen. Waar ben je? Laat het ons weten.¿

Op de website Sinsai.info worden dagelijks honderden berichten geplaatst door en voor de slachtoffers van de aardbeving in Japan. De smsjes of e-mails van ouders die hun kinderen zoeken of hulpverleners die laten weten waar Japanners uit de getroffen gebieden hulp kunnen krijgen, worden letterlijk in kaart gebracht.

Het systeem is gebaseerd op Ushahidi.com, het Keniaanse meldingsfenomeen dat de wereld verovert. ¿Met deze technologie wordt snel duidelijk waar en wanneer de incidenten hebben plaatsgevonden. We noemen het daarom near realtime, bijna onmiddellijk¿, vertelt vooraanstaand technoloog en blogger Erik Hersman tijdens een bezoek aan Nederland.

Deze markante 'witte Afrikaan' - Amerikaanse ouders, geboren en getogen in Kenia en Soedan - van twee meter lang, met kale kop en vuurrode baard is één van de oprichters van Ushahidi.com.

Het idee voor Ushahidi ('getuigenis' in het Swahili) ontstond toen Kenia in 2008 in de greep was van geweld na de presidentsverkiezingen. Dankzij gratis software en vrijwilligers kon de website binnen drie dagen de lucht in. Sindsdien is de site een begrip.

Maar een platform als Ushahidi is geen tovermiddel. Het kan onrecht niet voorkomen. Want ondanks de duizenden fraudemeldingen van Oegandese burgers en oppositieleiders op ugandawatch2011.org werd president Yoweri Museveni, al 25 jaar aan de macht, voor de derde keer herkozen. Hersman: ¿Maar met dit soort websites is het voor machthebbers wel moeilijker om misstanden te verbergen. Iedereen kan meekijken.¿

Deze vorm van burgerjournalistiek - die gebruikmaakt van crowdsourcing en crowdmapping; het inzetten van internetpubliek om informatie te verzamelen - is niet nieuw. Wat Ushahidi bijzonder maakt, is dat stemmen die anders nauwelijks gehoord worden, nu invloed hebben op de berichtgeving. ¿Wij geloven dat, zeker in Afrikaanse landen, de controle van onderop moet komen. Vanuit de bevolking. Dat is veel directer dan verkiezingswaarnemers van de Europese Unie.¿

Ushahidi krijgt lovende kritieken van de internetwereld en de software wordt inmiddels overal toegepast waar crises zijn. Maar het was in eerste instantie ontworpen voor een Keniaans publiek. Mobiel internet is in Afrika groot; er zijn meer mensen met een mobieltje dan met een computer. ¿Ushahidi is zo gemaakt dat zelfs iemand met een oude Nokia 1100 meetelt. Het is echt een Afrikaans concept dat nu de wereld verovert.¿

Omdat Hersman en zijn team veel internettalent ontdekten in Kenia, richtte hij iHub op in Nairobi. In dit zenuwcentrum van de Keniaanse internetwereld kunnen digitale uitvinders en investeerders samenwerken. ¿Ik wil dat deze generatie de ruimte krijgt. Het is merkwaardig hoe snel de internetrevolutie in Afrika gaat. Maar bedrijven hebben geen oog voor deze opliggende markt. Facebook adverteert niet eens in Afrika, terwijl honderdduizenden Afrikanen dat gebruiken. Op een dag zullen ze merken dat dat een gemiste kans was.¿

Afrikaanse uitvindingen, hightech en lowtech, onder de aandacht brengen is een passie van Hersman. Op Afrigadget.com, één van zijn blogs, laat hij zien hoe doorsnee Afrikanen alledaagse problemen te lijf gaan met wat hij uit 'noodzaak geboren Afrikaans vernuft' noemt. ¿Juni vorig jaar lanceerde Nokia de Bicycle Charger Kit, een door een dynamo aangedreven oplaadset voor op de fiets. Dit was vooral bedoeld voor ontwikkelingslanden, waar stopcontacten schaarser zijn. Maar jaren daarvoor had de Keniaanse ondernemer Michael Onyongo al precies hetzelfde systeem uitgevonden. Minder gelikt als Nokia, maar exact hetzelfde idee. Innovatie is in Afrika overal.¿

Ushahidi ook bij crises Haïti, Australië en Libië

De oprichters en makers van Ushahidi konden hun platform snel maken dankzij zogeheten open source software. Dat is software die gratis beschikbaar is en gemeenschappelijke wordt ontwikkeld; iedereen kan het aanpassen en verbeteren voor eigen doeleinden.

Met Ushahidi gebeurde hetzelfde. Het werd ingezet tijdens verkiezingen in Oeganda, Soedan, Ethiopië, India en veel Latijns-Amerikaanse landen.

Na de aardbeving in Haïti begin vorig jaar, de overstromingen in Australië en de sneeuwstorm in de Verenigde Staten vorige maand werd Ushahidi gebruikt om de slachtoffers te lokaliseren en de hulpvraag te bepalen.

Ook bij de huidige opstanden in de Arabische wereld is veelvuldig gebruik gemaakt van de software van Ushahidi. Erik Hersman: ¿Met de meeste van die sites hebben wij niks meer te maken. Individuen en organisaties kunnen er zelf mee aan de slag. Dat is het mooie aan open source software.¿

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden