Usenet mag bestaan, maar liefst stilletjes

Usenet, een van de oudste webdiensten, ligt onder vuur. Auteursrechtbeschermers eisen dat illegale uitwisseling van muziek en films stopt.

Stichting Brein, die in Nederland opkomt voor de rechten van muziek- en filmuitgevers, heeft een bijzondere overwinning geboekt. Vorige week ging Usenetbase uit de lucht, nadat Brein een kort geding tegen de internetdienst had aangespannen dat vandaag zou dienen. De eigenaar van Usenetbase vond het gevaar van 5000 euro boete voor elke, volgens Brein illegale verwijzing naar downloadbare muziek- en filmsbestanden kennelijk te groot.

Vrijwel tegelijkertijd won de Amerikaanse collega van Brein, de RIAA, een mogelijk nog principiëlere zaak. Een rechter oordeelde daar dat Usenet.com behulpzaam was bij het illegaal uitwisselen van auteursrechtelijk beschermd werk. Of en hoe Usenet.com daarvoor moet boeten, moet nog duidelijk worden, alsook of Usenet.com in hoger beroep gaat. Maar vooralsnog moet de uitspraak in het voordeel van de muziek- en filmindustrie en in het nadeel van usenet worden gezien.

Beide kwesties verontrusten de vele gebruikers van usenet. Zij zien de vrijheid op een van ’s werelds oudste internetdiensten in gevaar komen. Usenet is, net als het later bedachte www-systeem, een van de onderdelen van het internet die de communicatie wereldwijd in een stroomversnelling hebben gebracht.

Usenet maakte het de gebruikers van de eerste op het internet aangesloten computers mogelijk om snel en overzichtelijk ideeën uit te wisselen. Die eerste gebruikers waren vrijwel allemaal wetenschappers. Als een paar van hen eenzelfde interesse deelden, begonnen zij een discussie op usenet. Een bericht naar de groep was meteen voor alle leden, waar ook ter wereld, beschikbaar. Alle berichten kwamen overzichtelijk bij elkaar te staan; wachten op publicatie in een duur wetenschappelijk kwartaalblad was niet meer nodig.

Het bleef niet bij wetenschappers. Consumenten ontdekten de pc en vormden usenetgroepen rond tal van hobby’s. Aanvankelijk discussieerden ze alleen, want usenet is gebaseerd op tekst. Maar de aard van het beestje veranderde toen werd ontdekt hoe je muziekbestanden kon omzetten in tekst en daarna weer terug in muziek. Aanvankelijk ging dat moeizaam en namen muziekruilers liever de wijk naar peer-2-peer-diensten (p2p) als Kazaa, waarbij muziek rechtstreeks van pc naar pc werd gekopieerd.

Inmiddels is, dankzij een nieuwe techniek, muziek ophalen via usenet heel makkelijk. Het resultaat is dat bedrijven abonnementen aanbieden van pakweg 10 euro per maand, in ruil waarvoor je overzichten krijgt van wat er elders via usenet gratis is te downloaden. Dat is heel veel muziek- en filmwerk waar auteursrechten op rusten.

„Die bedrijven verdienen hun geld met behulp van verwijzingen naar illegaal beschikbaar gestelde content, terwijl de makers daarvan er geen cent aan overhouden. Dat willen we aanpakken”, aldus directeur Tim Kuik van Brein. Omdat usenet ook tienduizenden discussiegroepen kent waar auteursrechten niet in het geding zijn, wil Brein usenet niet verbieden. Maar bedrijven die usenet aanbieden, moeten er dan wel zelf voor zorgen dat er geen rechten worden geschonden.

Daar wringt de schoen. Veel van die bedrijven bestaan bij de gratie van het muziek- en filmaanbod. Principiëler is het probleem dat die bedrijven moeten gaan controleren wat hun klanten doen. Dat druist in tegen het recht op privacy van die klanten en bedreigt de vrijheid die het web juist groot heeft gemaakt, aldus de tegenstanders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden