'Universiteiten leren studenten paar kunstjes'

Van onze onderwijsredactie UTRECHT - Dwarsliggers zou hij willen opleiden. Non-conformisten, kritische geesten. Maar de omstandigheden dwingen hoogleraar geschiedenis Hans Righart aangepaste types te kweken. Hij leert zijn studenten een paar kunstjes, en daar kunnen ze dan misschien een baan mee krijgen. Kan het erger?

Righart was zaterdag in Utrecht tijdens een debat over de academicus in verleden, heden en toekomst, behoorlijk in de contramine. Heel af en toe ontwaart hij een genie in de collegebanken, die bij lange na niet genoeg heeft aan het 'lullige programmaatje' dat Righart zo'n wonderkind te bieden heeft. Daar bedenkt hij dan iets op - hij heeft per slot van rekening ooit van een collega geleerd 'dat je gewoon een beetje van die kinderen moet houden.' Maar in het algemeen is het treurigheid troef. “Je wordt gedwongen intellectuelen te maken die het omgekeerde zijn van wat ze zouden moeten zijn.”

Naar het oordeel van Righart heeft dat alles te maken met de 'denkvijandige samenleving' waarin ook hij zich staande moet zien te houden. Nadenken zit in het verdomhoekje, zegt Righart. Daar moet een academicus zich tegen te weer stellen. Die moet zich niet lenen voor een optreden in talkshows en andere kennelijke representanten van de 'verdomming' van de maatschappij. Collaboratie vindt Righart dat, prostitutie zelfs. Dat hij zelf columns schrijft voor HP/de Tijd, dat is iets anders. Dat blad wordt immers gelezen door 'het denkende deel der natie', die bijdragen kunnen onderdeel zijn van het publiek debat. Natuurlijk mag de wetenschapper daar een rol in spelen.

In kranten en tijdschriften kan de academicus ook veel meer de positie innemen die Righart graag ziet. De academicus in spe moet zelfbewust zijn, eigenwaarde hebben. Zeggen: dit ben ik, daar kunt u het mee doen, in plaats van vragen aan media en bedrijven: 'Wat wilt u, dan zorg ik dat u het krijgt'. De historicus noemt dat manipuleren van de vraag.

Het is een hautaine houding, vindt Lieteke van Vucht Tijssen, lid van het college van bestuur van de universiteit Utrecht. “Studenten moeten toch met de opleiding de markt op en daar moet je rekening mee houden. Je kunt het je niet permitteren je niks aan te trekken van de samenleving. Dat kun je je studenten niet aandoen.” Precies, zegt ook de landelijke studentenvakond LSVb. De universiteit moet zich gewoon aansluiten bij de veranderende samenleving, aldus voorzitter Mike Riegel.

Natuurlijk, de academicus moet ook in de ogen van Riegel kritisch zijn, heel erg kritisch zelfs. Maar de wetenschapper moet ook maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel bijgebracht worden, en sociale vaardigheden, vooral op het gebied van communicatie. Dat gaat allemaal niet vanzelf, het is aan de Righarten om de student zover te brengen. En als de studenten bij Righart niet kritisch nadenken, schort er iets aan zijn didactische vaardigheden'', vindt Riegel.

Ook de andere vertegenwoordiger in het panel van de jeugdiger generatie, Roeland Dobbelaer, zou graag zien dat 'er door de wetenschappelijke opleiding programma's sociale vaardigheden worden geschoten'. Daar vraagt het bedrijfsleven ten slotte om - en demonstratief leest hij een personeelsadvertentie voor waarin wordt gevraagd om een academicus, die niet zozeer veel moet weten, maar vooral veel moet kunnen communiceren, samenwerken, analyseren en meer van dat soort dingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden