Column

Unilever gaat voor vegabiefstuk, nu de aandeelhouders nog

Het hoofdkantoor van Unilever in Rotterdam. Beeld ANP

Het was al mogelijk om vegabiefstukken te maken. Vraag was alleen: wie geeft er een klap op, zoals de slager dat doet bij de ossenhaas? 

Antwoord: de komende vier jaar gaat Wageningen Universiteit samen met Unilever en een aantal andere multinationals aan de slag om deze vleesvervanger op de markt te brengen. 

“Een doorbraak,” noemde projectleider en hoogleraar duurzame eiwitstructurering Atze Jan van der Goot de samenwerking gisteren in TrouwVan der Goot is blij met de deelname van grote bedrijven als Unilever. “Deze bedrijven hebben de groei van de vraag naar plantaardige producten lang aangekeken, maar weten nu dat plantaardig voedsel echt de toekomst is. Unilever wil de boot niet missen.”

Unilever reageerde wat flets op het bericht. ‘‘Hoge kwaliteit vleesvervangende producten bieden een duurzaam alternatief voor vlees’’, zegt woordvoerder Els de Bruin. ‘‘Dat is belangrijk, omdat de aarde de huidige mate van vleesconsumptie op lange termijn niet aankan.’’

Dat Unilever de samenwerking niet van de daken schreeuwde, is begrijpelijk gezien het recente vijandelijke overnamebod dat Kraft Heinz onlangs op het concern deed. Het bod was even snel van tafel als het erop gekomen was, maar de waarschuwing was duidelijk: Unilever mag aan duurzame doelen werken, maar de winstcijfers die Kraft Heinz kan overleggen, doet veel aandeelhouders het water in de mond lopen. Dus niet al te hard juichen over een duurzame doorbraak, eerst zien of er geld mee te verdienen valt.

Paradigmawisseling

Twee weken geleden schreef ik op deze plaats dat het besluit van Coca-Cola om statiegeld te gaan heffen een teken was van een paradigmawisseling: we gaan van een economie waarin financiële zelfverwerkelijking centraal staat naar een economie die zingeving op een voetstuk plaatst. Niet omdat bedrijven als Coca-Cola, Google en Unilever zich plotseling zorgen maken om de ijsbeer. Die voorstelling zou naïef zijn.

De multinationals beseffen wel dat de louter op winst gerichte zelfverwerkelijking ouderwets aan het worden is. Terwijl zingeving, door ondernemers vroeger graag lacherig afgedaan als soft, in rap tempo keihard noodzakelijk blijkt voor het voortbestaan van de onderneming.

Financiële zelfverwerkelijking versus zingeving. Zo’n paradigmashift komt natuurlijk met horten en stoten tot stand, en gaat met veel financiële strijd gepaard. Dat zie je nu bij Unilever. Aan de ene kant bestuursvoorzitter Paul Polman, voor wie het bestaansrecht van ondernemingen zit in de positieve bijdrage die ze leveren aan de samenleving. Aan de andere kant investeerders, die graag zo snel mogelijk zo veel mogelijk rendement op hun investering zien. Zoals Robert Jan Vos van ABN Amro zaterdag in NRC zei: “Ik vrees dat de groep beleggers die duurzaamheid belangrijker vindt dan rendement niet zo groot is.” 

Waarden

Polman kan goede cijfers overleggen. De koers van het aandeel Unilever is onder zijn bewind bijna verdriedubbeld. Maar belangrijker is de vraag of het concern genoeg steun krijgt voor de lange termijnvisie. Van aandeelhouders. Maar ook van werknemers.

Bijna twee jaar geleden benadrukte Polman in The Washington Post het belang van waarden. 30 procent van de werknemers zou slechts gelukkig zijn in hun baan. “Een angstwekkend cijfer.” Dat komt volgens Polman onder meer doordat werknemers op hun werk dingen moeten doen die niet stroken met de waarden die ze thuis hanteren. 

Goed mogelijk dat zij zich nu wel achter de ontwikkeling van duurzaam voedsel kunnen scharen, zich daardoor meer betrokken voelen bij het bedrijf, met als gevolg dat zij efficiënter gaan produceren. Dat zou helemaal aansluiten bij de vierde definitie die René Gude gaf aan zingeving: zinvol, dat je achter de doelen van de onderneming staat.

Veranderkracht van consumenten

Maar ook consumenten kunnen een klap geven op deze paradigmawisseling. Want consumenten hebben veranderkracht, zoals Mathijs Bierman, directeur van Triodos Bank Nederland dat noemt. “Met alles wat je koopt of weggeeft, beïnvloed je anderen.”  Daarom begon Triodos een paar weken geleden de actie Buy the Change - een variant op de uitspraak van Mahatma Gandhi: Be the Change. Ook consumeren is zingeving.

Ik zal daarom die vegetarische biefstuk zeker kopen, om de doorbraak van Atze Jan van der Goot echt mogelijk te maken, zelfs al is die biefstuk wat aan de dure kant. En er heerlijk van genieten, zonder Heinz ketchup.  

Zin in werk

Hebben we nog zin in ons werk? Dat onderzoekt filosoof Peter Henk Steenhuis in een serie columns. Daarbij maakt hij gebruik van de inzichten van de in 2015 overleden 'Denker des Vaderlands' René Gude (1957-2015). Gude onderscheidde vier soorten zin. Ten eerste het Zinnelijke, het lekkere, het lijfelijke aspect, het lustvolle. De tweede het zintuiglijke, het esthetische. De derde het zinrijke, in staat zijn te verwoorden wat we beleven en ervaren. Als laatste onderscheidt Gude het zinvolle, dat je bijvoorbeeld achter de doelstelling staat van de ondernemingen waar je werkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden