Unilever-baas heeft spijt – of iets wat daarop lijkt

‘De impliciete boodschap aan Polman was: Paul, verhoog je winst.' Beeld AP

Paul Polman, topman van Unilever, hekelde deze week beleggers en analisten. Eerder verwende hij die juist. Hoe kan dat?  

‘Spijt’ is een woord dat bestuursvoorzitters van grote concerns zelden of nooit gebruiken. Dat S-woord gebruikte Unilever-topman Paul Polman dan ook niet toen hij deze week in New York aandeelhouders en financiële analisten een verbale draai om de oren gaf, nota bene voor een select gehoor van topmannen en grote beleggers. Maar het scheelde niet veel.

Spijt? In april vorig jaar kondigde Polman maatregelen aan om Unilever (nog) winstgevender te maken en zijn aandeelhouders extra te verwennen. De margarines die Unilever sinds mensenheugenis maakt, gingen in de verkoop; het dividend ging met 12 procent omhoog; kostenbesparingen van 2 miljard euro werden versneld uitgevoerd en Polman beloofde hogere winsten: de gemiddelde brutowinstmarge op Unilever-producten moest naar 20 procent. Tenslotte trok Unilever 5 miljard euro uit voor de inkoop van eigen aandelen. Het aantal uitstaande aandelen wordt dan kleiner, waardoor de uitgekeerde winst over minder aandelen hoeft te worden verdeeld.

Resoluut

De maatregelen volgden op een spectaculair bod dat de Amerikaanse superinvesteerder Warren Buffett en de Braziliaanse investeringsgroep 3G op Unilever had uitgebracht. Voor 143 miljard dollar (circa 134 miljard euro) wilden zij de Brits-Nederlandse fabrikant van (onder meer) thee, ijs, waspoeder en zeep inlijven. Unilever wees het bod resoluut af waarop de kopers afhaakten.

Maar de onrust was gezaaid. Analisten schreven dat Unilever door de bank genomen lagere bruto-winstmarges maakt dan concurrenten als Kraft Heinz en Reckitt Benckiser en noemden de Unilever-top daarom zelfs ‘lui’. Unilever moest zijn aandeelhouders beter bedienen, luidde de kritiek. De maatregelen die Polman in april aankondigde, werden dan ook door hen met instemming begroet.

Bedrijfskeuken

Toch wrong er iets. Unilever mag zich graag voorstaan op zijn Europese wortels en principes: het profileert zich als een bedrijf dat niet alleen oog heeft voor zijn aandeelhouders (zoals veel Amerikaanse een Britse bedrijven) maar ook voor zijn personeel, zijn klanten, de maatschappij en het milieu. Maar de dividendverhoging, de kostenbesparingen en de inkoop van eigen aandelen zijn de standaardingrediënten uit de Amerikaans/Britse bedrijfskeuken.

Wrong er dan niets bij Polman die bekendstaat als groot pleitbezorger van duurzaamheid? Toch wel, bleek in New York. Hij bekende niet erg gelukkig te zijn met een deel van zijn plannen. “Praktische compromissen die ik eerlijk gezegd liever niet had gesloten.” Vooral de inkoop van eigen aandelen zit Polman niet lekker. Liever had hij die 5 miljard geïnvesteerd in zijn bedrijf.

Miljardairs

Polman ging verder. De focus van investeerders op maximale winst voor aandeelhouders ‘leidt veel bedrijven af wat van wat ze moeten doen: innoveren, investeren, vernieuwen van strategie en zorgen voor allen die bij het bedrijf zijn betrokken.” Zonder Buffett en 3G bij naam te noemen, betitelde Polman hun bod als ‘een botsing tussen mensen die denken over miljarden mensen in de wereld en sommigen die denken over een paar miljardairs.”

Polman hekelde ook de financiële analisten die zijn bedrijf volgen. Nog nooit, zei hij, hebben die in tien jaar tijd één vraag gesteld over klimaatverandering, diversiteit of mensenrechten. “Ik vat het niet. Als de zakenwereld niet kan laten zien wat voor positieve invloed ze heeft, waarom zouden de burgers die zakenwereld dan hun gang laten gaan.”

Wanhoopssignaal

Opvallende taal van Polman. Maar hoe moet die taal nu worden uitgelegd? Was het een tamelijk gratuite, soort-van-spijtverklaring-achteraf? Was het een wanhoopssignaal: dat zelfs de baas van Unilever zich niet kan onttrekken aan de heersende trend om aandeelhouders steeds meer te verwennen? Of was het vooral een oprechte oproep aan beleggers en analisten om verder te kijken dan hun neus lang en hun portemonnee dik is omdat zij moeten beseffen dat die nadruk op maximale waarde voor aandeelhouders op termijn slecht kan uitpakken voor de bedrijven zelf, voor hun personeel en voor het milieu? Misschien was het dat wel allemaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden