Unieke uitweg uit de crisis

De Kunduz-coalitie, de fractievoorzitters van VVD, CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie, overlegt met demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager over de begroting 2013 vlak voor het debat over de begroting in de Tweede Kamer. Beeld anp
De Kunduz-coalitie, de fractievoorzitters van VVD, CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie, overlegt met demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager over de begroting 2013 vlak voor het debat over de begroting in de Tweede Kamer.Beeld anp

Een unieke nieuwe coalitie in de Tweede Kamer heeft er donderdag voor gezorgd dat minister Jan Kees de Jager nog voor het einde van deze maand Brussel duidelijk kan maken dat Nederland zich aan de afspraken houdt voor het terugdringen van het tekort van de overheid.

VVD, CDA, ChristenUnie, D66 en GroenLinks kwamen in de namiddag tot een akkoord voor een bezuinigingspakket van ruim elf miljard euro. Als het pakket in de begroting voor 2013 terecht komt, loopt het tekort van de overheid dat jaar terug naar drie procent.

Binnen 48 uur
Minister Jan Kees de Jager van financiën pendelde donderdag opnieuw tussen de fracties om een akkoord te bewerkstelligen. Uiteindelijk lag er in 48 uur een akkoord tussen Kamerfracties voor een bezuinigingspakket, iets wat het minderheidskabinet en gedoogpartner PVV in zeven weken niet lukte.

Zo ontstond de unieke politieke situatie dat een gelegenheidscoalitie van oppositiepartijen en coalitiepartijen in de Tweede Kamer een demissionair minderheidskabinet kan dwingen de plannen volledig aan te passen.

Hogere lasten op vervuilende activiteiten
Het pakket bestaat voor een derde uit nieuwe bezuinigingen en voor twee derde uit verhoging van belastingen. Anders dan in het Catshuisakkoord bestaan die lastenverzwaringen voor een groot deel uit hogere lasten op vervuilende activiteiten.

Het hoge btw-tarief gaat twee procent omhoog naar 21 procent. De derde grote bezuinigingspost is een bevriezing van de lonen van ambtenaren voor twee jaar. De uitkeringen worden in tegenstelling tot het Catshuisakkoord niet bevroren.

PvdA
Ook werden meerdere pogingen gedaan de PvdA alsnog te betrekken in het akkoord. Volgens de sociaal-democraten worden de lagere inkomens echter in het pakket onevenredig zwaar getroffen.

Doorslaggevend voor de PvdA om niet mee te doen is dat met de afspraken feitelijk het pensioenakkoord tussen het kabinet en de organisaties van werkgevers en werknemers wordt opgezegd. De AOW-leeftijd gaat volgend jaar een maand omhoog. In de jaren daarna met drie maanden per jaar tot 66 jaar in 2019 en 67 jaar in 2024.

PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom sprak gisteravond in het Tweede Kamerdebat over het begrotingsakkoord dan ook van 'een regelrechte aanval op de overlegeconomie'. Vooral GroenLinks kreeg van hem en zijn SP-collega Emiel Roemer zware verwijten.

Passend onderwijs en natuur
Fractievoorzitter Jolande Sap van GroenLinks verdedigde zich echter door steeds te verwijzen naar alle eerder voorgenomen bezuinigingen die onder druk van haar partij nu niet doorgaan of verminderd worden.

Zo gaan de bezuinigingen op passend onderwijs niet door en wordt het persoonsgebonden budget en de natuur met minder bezuinigingen getroffen, plannen waar ook de PvdA grote bezwaren tegen had.
Sap hield vol dat dit begrotingsakkoord 'op geen enkele wijze' duidt op een voorkeur van haar partij voor een nieuwe coalitie.

"Mijn voorkeur is nog steeds dezelfde voor een nieuw kabinet: hoe progressiever, hoe liever", aldus Sap. Volgens haar kan de begroting er zelfs ook nog heel anders uit gaan zien na de verkiezingen. Roemer zei daarop dat 'er hier vooral veel poppenkast gemaakt wordt'. "De houdbaarheidsdatum voor dit akkoord is tot de dag van de verkiezingen, 12 september."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden