De Aanwinst

Unieke almanak legde de basis van het expressionisme vast

Almanak Der Blaue Reiter Beeld RV
Almanak Der Blaue ReiterBeeld RV

Het waren er te veel om allemaal kwijt te kunnen in de titel. Maar liefst vier partijen sloegen de handen ineen voor de aankoop van deze bijzondere editie van de Almanak 'Der Blaue Reiter' (1912).

Behalve het Rotterdamse museum Boijmans zijn dat het Gemeentemuseum Den Haag, het Stedelijk Museum Amsterdam en het RKD - Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis. Zonder deze krachtenbundeling én de steun van het Mondriaan Fonds en de BankGiro Loterij, was het nooit gelukt om dit unieke exemplaar van een van de belangrijkste kunstboeken van de twintigste eeuw te bemachtigen voor de kunstcollectie Nederland.

Deze uitgave komt uit de nalatenschap van de anarchist en publicist Arthur Lehning (1899-2000). Het is een genummerd exemplaar van de luxe uitgave, inclusief de originele cassette en twee ingekleurde en gesigneerde houtsneden van Wassily Kandinsky en Franz Marc. Deze twee kunstenaars richtten samen met August Macke en Alexej von Jawlensky in 1911 in Duitsland de kunstenaarsgroep Der Blaue Reiter op. Met hun expressieve schilderijen vol felle kleuren stond deze beweging aan de basis van het expressionisme in Duitsland.

De tekst loopt door onder de afbeelding

Wassily Kandinsky: Bogenschütze, één van de twee houtsneden in de almanak. Beeld RV
Wassily Kandinsky: Bogenschütze, één van de twee houtsneden in de almanak.Beeld RV

In de gelijknamige almanak wilden de kunstenaars elk jaar de stand van zaken weergeven van de vernieuwingen. Beelddrager was een triomferende, naar voren springende ruiter. Een lang leven was Der Blaue Reiter niet beschoren. De Eerste Wereldoorlog maakte ook een abrupt einde aan het plan elk jaar een editie te publiceren. Kandinsky werd gedwongen Duitsland te verlaten. Marc werd in 1916 in de buurt van Verdun gedood.

De musea gaan de almanak bij toerbeurt tentoonstellen. Boijmans laat de aanwinst t/m 14 januari zien op een mini-expositie met nog wat voorwerpen uit de nalatenschap van Arthur Lehning, die nauw betrokken was bij de internationale avant-garde. In het najaar van 2018 maakt Der Blaue Reiter deel uit van de tentoonstelling in het Gemeentemuseum over Alexej van Jawlensky. Daarna verhuist het naar het Stedelijk Museum.

Lees hier meer afleveringen van De Aanwinst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden