Unesco zet archief van Aletta Jacobs op werelderfgoedlijst

Aletta Jacobs (tweede van links) tijdens een betoging voor grondwettelijke gelijkstelling van man en vrouw, Amsterdam 1914. Beeld Hollandse Hoogte

Het archief van Aletta Jacobs ligt zeker niet te verstoffen. Nu krijgt het ook internationaal extra status toegekend.

Geld zit er niet aan vast, maar plaatsing op Unesco's werelderfgoedlijst is de erkenning dat de brieven, foto's, documenten en artikelen van Aletta Jacobs, strijder voor vrouwenrechten, van internationale waarde zijn. Eerder al gaf de Koninklijke Bibliotheek het archief van Aletta Henriëtte Jacobs (1854-1929) de A-status voor Nederlands erfgoed. Nu behoort het ook tot Unesco's 'Memory of the World'. Daarmee zegt het VN-instituut dat het archief het waard is om beschermd te worden, aldus Juul Muller van Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, dat het archief beheert.

Jacobs archief ligt overigens bepaald niet te verstoffen, zegt Muller. Voor middelbare scholieren die hun profielwerkstuk schrijven is Aletta Jacobs een geliefd onderwerp. Die richten zich op Jacobs als voorvechter van vrouwenkiesrecht en op Jacobs als de vrouw die alles het eerste deed: als eerste naar de hbs, als eerste naar de universiteit, de eerste vrouw die arts werd en de eerste die promoveerde.

Jacobs de huisarts liet correspondentie na tussen haarzelf en haar patiënten, het soort bronnenmateriaal waar wetenschappers gelukkig van worden, zegt Muller. Zoals het schrijven van een man die dokter Jacobs vraagt naar anticonceptie, nu zijn vrouw twaalf keer zwanger is geweest en aan het krijgen van kinderen dreigt te bezwijken. Maar over geboortebeperking kreeg Jacobs ook veel brieven van vrouwen uit de Verenigde Staten.

Wereldoorlog

Daarnaast zette Jacobs zich in voor vrede op het hoogtepunt van de Eerste Wereldoorlog en ook daarover zijn stukken terug te vinden in haar archief. En ze reisde veel, had contacten met prominente vrouwen en mannen elders in de wereld. Dat leverde allemaal correspondentie op.

Wat ontbreekt in het archief is enige briefwisseling tussen Jacobs en haar man Karel Victor Gerritsen. Mogelijk vernietigde Jacobs een deel van haar papieren nadat in 1924 haar biografie was uitgekomen, denkt haar archiefbeheerder.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft de bezetter een deel van het Jacobs-archief naar Duitsland overgebracht. In de jaren negentig werd het teruggevonden in Rusland; de Sovjets hadden het na de overwinning op de Duitsers in 1945 als oorlogsbuit meegenomen naar Moskou.

Lees ook dit opiniestuk van Marianne Thieme: Het werk van Aletta Jacobs is nog niet af

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden