Ultra-orthodoxen vieren 'zege' in strijd voor gescheiden onderwijs

De patstelling tussen het Israëlische hooggerechtshof en de ultra-orthodoxe gemeenschap duurde precies tien dagen. Inzet was de weigering van tientallen religieuze ouders van Asjkenazische (Europese) komaf in de nederzetting Emanuel om hun dochters samen met meisjes van Sefardische (Midden-Oosterse danwel Noord-Afrikaanse) afkomst in dezelfde klas te laten studeren. Het hof legde de vaders en moeders twee weken gevangenisstraf op wegens discriminatie, maar zwichtte na veel druk uit religieuze hoek uiteindelijk voor een compromis: de meisjes hoefden alleen de laatste drie dagen van het schooljaar nog gemengd te leren en het vonnis werd teruggedraaid.

De kwestie had op de dag dat de 43 vaders hun straf begonnen meer dan honderdduizend ultra-orthodoxen op de been gebracht. Een deel van hen begeleidde de ouders per bus vanuit Bnee Brak, een religieuze voorstad van Tel Aviv, naar het politiebureau in Jeruzalem. Daar waren ondertussen de straten in het centrum zwart gekleurd met mannen met hoeden, baarden, pijpekrullen en traditioneel-joodse kledij, soms hangend in lantaarnpalen of puilend van de balkons.

Voor de verschillende stromingen binnen ultra-orthodox Israël was de zaak dan ook buitengewoon belangrijk. De Sefardische gezinnen in Emanuel, redeneerden de Asjkenazische ouders, zijn minder rigoureus in hun religieuze opvattingen en staan open voor invloeden van buitenaf, zoals internet en televisie. Om de eigen dochters daartegen te beschermen, werd op het schoolplein zelfs een muur gebouwd tussen het deel van de religieuze leerlingen en dat van de rest.

„De rechtbank bestempelde dit als etnische discriminatie”, stelt onderminister van onderwijs Meir Poroesj van de Asjkenazische, ultra-orthodoxe Tora Jodendom Partij. „Maar in werkelijkheid gaat het hier om religieuze opvattingen en levensstijl.”

Uit solidariteit met de vaders hield minister Poroesj dan ook gedurende de tien dagen dat hun straf uiteindelijk duurde kantoor in een tent bij de gevangenis.

Maar terwijl ongeveer duizend ultra-orthodoxen de vrijgelaten vaders na de ’overwinning op het rechtssysteem’ verwelkomden in Bne Brak, beziet seculier Israël de ontwikkelingen met een sceptische blik. De uiterst religieuze gemeenschap maakt met naar schatting 650.000 leden nog geen 10 procent van de bevolking uit, maar lijkt het land steeds steviger in de greep te krijgen. De afgelopen jaren sloten steeds meer op de sjabbat (zaterdag) geopende winkels en cafés onder druk de deuren, is een aantal publieke buslijnen tussen religieuze wijken gesegregeerd – mannen voorin, vrouwen achterin –, en moest een geplande snelweg worden omgelegd omdat deze anders mogelijk Joodse graven uit de oudheid schenden zou.

Wat veel seculieren extra steekt, is dat de ultra-orthodoxen een geprivilegieerde behandeling krijgen van de staat zonder actief aan de maatschappij deel te nemen. De meeste mannen dienen niet in het leger en maar 40 procent van hen werkt; religieuze Talmoedstudie wordt als belangrijker beschouwd. Het hoge geboortecijfer maakt bovendien dat de gemeenschap de snelst groeiende van Israël is, terwijl hun armoedepeil hoog is.

Maar nog onheilspellender was dat een vooraanstaand Sefardische rabbijn tekeer ging dat de zaak aan zo’n verderfelijke seculiere instantie als het hooggerechtshof was voorgelegd. De geschrokken partijen richtten zich daarop ijlings tot een rabbinaal hof dat een schikking voorstelde: de Asjkenazische en Sefardische scholieres moesten de nog resterende drie dagen van het schooljaar voor de zomervakantie samen een seminarium volgen over eenheid, vrede en liefde voor Israël. Het hooggerechtshof kon daarop, naar eigen zeggen, weinig anders dan die schikking aanvaarden. Wel moeten beide partijen voor het begin van het nieuwe schooljaar de rechtbank vertellen hoe ze het jaar daarop denken de klas ongescheiden te houden.

Daarmee is de zaak uitgesteld tot na de zomer. Zowel de Asjkenazische als de Sefardische rabbijnen hebben nu de overwinning geclaimd. De verliezers zijn klaarblijkelijk de seculiere Israëliërs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden