Naschrift

Uitvinder van de pacemaker Earl E. Bakken (1924 -2018) had Frankenstein als inspiratiebron

Earl Elmer Bakken. Beeld Frank Castelein

De fascinatie voor de film Frankenstein lag aan de basis van zijn levensreddende uitvinding, de draagbare pacemaker. Victor Frankenstein wekte op het filmdoek een monster tot leven met elektrische schokken. 

De pacemaker van Earl Bakken verlengde met ritmische stroomstootjes het leven van miljoenen hartpatiënten. In tegenstelling tot Dr. Frankenstein had Bakken geen spectaculair laboratorium. 

Het slecht lopende reparatiebedrijfje voor ziekenhuisapparatuur (en als het moest radio's en televisies) van hem en zijn zwager, Medtronic, was vanaf 1949 gevestigd in een garagebox in het Amerikaanse Minneapolis. Daar ontwikkelde Bakken met als voorbeeld een bouwtekening van een metronoom (een ritmebox voor muzikanten) in 1957 het handgemaakte transistorkastje met batterijvoeding.

Het kon met tape op het lichaam worden bevestigd en werd op een hond uitgetest. Tot zijn stomme verbazing zag hij een dag later in het ziekenhuis zijn uitvinding al op een kind gebruikt. "Het was een van mijn emotioneelste momenten om te zien hoe een kind in leven werd gehouden door iets wat we met onze eigen handen hadden gemaakt", verwoordde hij later zijn gevoelens.

Uitstekend zakenman

De uitvinding kwam tot stand op verzoek van chirurg C. Walton Lillehei, die bekend werd met zijn openhartoperaties. In 1957 leidde een stroomstoring in Minneapolis tot de dood van een van zijn jonge patiënten, die in het ziekenhuis aan een groot buizenapparaat lag dat afhankelijk was van netstroom.

Behalve ingenieur en uitvinder bleek Bakken een goede zakenman. Toen enige tijd later Wilson Greatbatch in samenwerking met chirurg William Chardack de implanteerbare pacemaker uitvond, verwierf hij voor Medtronic de rechten voor fabricage. Vervolgens groeide zijn bedrijf uit tot 's werelds grootste producent van medische apparatuur. In Heerlen is aan de Earl Bakkenstraat het Europese hoofdkwartier gevestigd.

Als achtjarige was Bakken in de ban van Frankenstein. "Wat me het meest intrigeerde toen ik de film keer op keer bekeek, was niet het tierende monster, maar de creatieve vonk van Dr. Frankensteins elektriciteit", schreef hij in zijn autobiografie 'One Man's Full Life'. "Door de kracht van zijn wild flitsende laboratoriumapparatuur gaf de dokter leven terug aan de niet-levenden."

Levensmissie

Als kind werd Earl Bakken door zijn ouders al vroeg gestimuleerd om zelf apparaten te ontwikkelen in plaats van te spelen met bouwdozen van meccano. Hij demonteerde radio's, bouwde sigaretten rokende en messen snijdende robots, legde een telefoonverbinding met de buren aan en tuigde in 1941 op school een luidsprekersysteem op zodat iedereen de oorlogsverklaring aan Japan van president Franklin D. Roosevelt konden volgen.

Hij beschouwde zichzelf als nerd, op school werd hij gepest. Om zijn plaaggeesten van zich af te houden, maakte hij een draagbaar elektroshockapparaat. Van geheel andere orde was zijn Kiss-O-Meter, die de emotionele kracht van een kus kon meten.

Bakken beperkte zich niet tot het groot maken van zijn bedrijf, hij ontpopte zich als filantroop op het gebied van wetenschap en geneeskunde. In 1975 stichtte hij in Minneapolis het Bakken Museum gewijd aan de historie van elektriciteit en magnetisme, met daarin nagebouwd het Frankenstein-laboratorium. Hij steunde medische programma's aan universiteiten. Toen hij zich als gepensioneerde in Kiholo Bay op Hawaï vestigde, hielp hij daar persoonlijk met de ontwikkeling, bouw en financiering van een modern ziekenhuis.

"Pijn verlichten, gezondheid herstellen en het leven verlengen", zag Bakken als zijn levensmissie. Hij ging er prat op dat een dochteronderneming van Medtronic ooit een opdracht voor productie van bomzekeringen had afgewezen. "Wij helpen de mens, we vernietigen niet." Uiteindelijk hielp hij ook zichzelf. Als patiënt werd hij geholpen met een insulinepomp, hartstents en... twee pacemakers van Medtronic.

Earl Elmer Bakken werd geboren op 10 januari 1924 en overleed op 21 oktober 2018 in Kiholo Bay, Hawaï.

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl. Lees meer naschriften op trouw.nl/naschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden