Uitvinder kunstnier terug in Kampen

De uitvinder van de kunstnier, prof. W. J. Kolff (88), wil het voormalige stadsziekenhuis in Kampen van de sloop redden. Het uit 1916 stammende gebouw van architect Willem Kromhout, waar Kolff in 1943 de eerste kunstnier ter wereld ontwikkelde, moet blijven staan als een monument voor de internationale 20e eeuwse medische wetenschap.

Kolff emigreerde in 1950 naar de Verenigde Staten en verwierf wereldwijde erkenning als pionier op het gebied van kunstmatige organen. Hij is op verzoek van zijn biograaf op toernee langs belangrijke plaatsen uit zijn leven. Hij is deze week in Kampen, waar hij van 1941 tot 1950 werkte als internist.

In 1943 lukte het Kolff in het Kamper stadsziekenhuis met succes een patiënt te behandelen met een door hemzelf ontwikkelde kunstmatige nier. Het was de eerste stap in het gebruik van kunstorganen, een van de belangrijkste ontwikkelingen in de geneeskunde van de 20e eeuw.

Het ziekenhuis waar Kolff zijn uitvinding deed, werd in 1994 gesloten. Nu dreigt het gebouw te worden gesloopt. Het verpauperde, maar authentieke complex moet plaats maken voor een verpleegtehuis met 140 bedden dat 30 miljoen kost.Inpassing van het oude pand in de nieuwbouwplannen kan wel, maar kost 2,3 miljoen extra. En dat wil het zorgcentrum niet ophoesten. Ook het Kamper gemeentebestuur houdt de hand op de knip.

Woordvoerster J. ten Hove van de Stichting tot Behoud van het Kamper Stadsziekenhuis: ,,Het is een schande als dit gebouw, waar één van de belangrijkste revoluties in de moderne medische wereldgeschiedenis begon, tegen de vlakte zou moeten omdat instanties kissebissen over het bijleggen 2,3 miljoen gulden.''

Het gebouw heeft volgens de stichting architectonische waarde. Het ziekenhuis is een creatie van de Haarlemse architect Willem Kromhout (1864-1940), een van de grondleggers van de Amsterdamse School. Kromhout bouwde drie ziekenhuizen in Rotterdam, Gouda en Kampen en alleen dat laatste bestaat nog.

Kolff benut deze week om iedereen van de historische waarde van het oude ziekenhuis te doordringen. Kolff zegt niet in staat te zijn zelf geld te doneren om het gat van 2,3 miljoen aan te vullen: ,,Toen ik de kunstnier uitvond, was het 'not done' voor een arts patent aan te vragen, dus rijk ben ik er niet van geworden.''

Kolff ziet het liefst in zijn oude kamer in Kampen (die nog grotendeels intact is) een museum over ontwikkeling van kunstmatige organen. ,,Kampen is de enige plek ter wereld die recht heeft op zo'n museum. Hier is het namelijk allemaal begonnen.''

Kolff wordt wereldwijd beschouwd als één van de belangrijkste medici van deze eeuw. 'The pioneer of Artificial Organs' is uitvinder van de kunstnier, ontwerper van de eerste hartlongmachine en mede-ontwerper van het kunsthart en andere kunstmatige organen. Op woensdag 17 maart 1943 voerde hij als eerste arts ter wereld in Kampen met succes een nierdialyse uit bij een doodzieke patiënt.

Begin 1950 emigreerde Kolff naar de Verenigde Staten. Hij kreeg twaalf eredoctoraten aan universiteiten over de hele wereld en meer dan 100 internationale onderscheidingen. In 1990 riep het Amerikaanse tijdschrift 'Life' de Nederlandse Amerikaan uit tot één van de honderd belangrijkste personen van de eeuw.

Anno 1999 krijgen dagelijks over de hele wereld honderdduizenden mensen een medische behandeling die zonder het werk van Kolff niet mogelijk zou zijn geweest. Jaarlijks worden 2,5 miljoen hartoperaties uitgevoerd, waarbij ruim de helft van de mensen gebruik maakt van een hartlongmachine waarvan de eerste door Kolff is ontworpen.

Begin juni staat de toekomst van het voormalige stadsziekenhuis op de agenda van de gemeenteraad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden