Uitstel van verplicht vrouwenquotum is goed, afstel nog beter

Minister Jet Bussemaker. Beeld ANP
Minister Jet Bussemaker.Beeld ANP

Nederland voert geen verplicht quotum in voor vrouwen in topfuncties. Althans voorlopig niet. Het land krijgt van minister Bussemaker nog vier jaar de tijd om zijn leven te beteren. Anders zwaait er wat en komt die verplichting er alsnog.

Het is de vraag of het werkelijk zover zal komen. Er is al vaker gedreigd met wettelijke verplichtingen die op het laatste moment werden afgeblazen. Dat is wel zo verstandig. Dwang roept alleen maar weerstand op wanneer een bestuurder zijn zin wil doordrijven tegen de wil van de bestuurden in. En ook de minister lijkt inmiddels toe te geven dat er in Nederland weinig draagvlak is voor dit soort quota. "Bedrijven noch een meerderheid van vrouwen zien er veel in", zo schreef deze krant.

Daar hebben ze goede redenen voor. Want "ervaringen uit het buitenland geven geen rooskleurig beeld," zo stelde hetzelfde artikel vast. In Duitsland schuurt het. In India wordt het verplichte quotum omzeild door het massaal benoemen van 'echtgenoten, dochters en stiefmoeders' op bestuursposten, zo meldde De Volkskrant eerder dit jaar.

Zelfs in Noorwegen, steevast aangewezen als het gidsland dat ons de heilsweg wijst, is het niet allemaal botertje aan de boom. Wel vrouwelijk commissarissen, maar die worden nog steeds geen topbestuurders, aldus deze krant. In werkelijkheid is de situatie nog iets wranger. Om aan zijn mooie cijfers te komen moest het land massaal vrouwelijk toppersoneel uit het buitenland invliegen, zo stelde Trouw al veel eerder vast.

Heilzame werking
Zo kom je aardig van de regen in de drup. Je krijgt wel vrouwen op hoge posities, maar ze kennen het land en hoogstwaarschijnlijk ook de taal niet. Wat er dan overblijft van de heilzame werking die van meer vrouwelijkheid aan de top heet uit te gaan, kun je je afvragen. Hoe gelukkig wordt een werknemer ervan wanneer hij zijn werkoverleg - laat staan zijn professionele sores - met zijn bazin moet gaan bespreken in het Engels - want daar komt het dan vrijwel altijd op neer?

In werkelijkheid is dat heilzaamheidsargument voor meer vrouwen aan de top nogal zwak. Zelfs als het waar zou zijn dat vrouwen empathischer en socialer zouden zijn dan mannen, dan nog is het onwaarschijnlijk dat daarvan veel te merken zou zijn bij de businesswomen die het zo ver zouden schoppen. Hun vak en positie vereist helemaal geen empathie, maar stevig leiderschap dat ook onder onprettige situaties en mededelingen niet soft en vermurwbaar wordt.

Je kunt je dan ook afvragen of vrouwen die zich slechts door middel van een quotum een plaats in de top van een bedrijf weten te verwerven wel geschikt zijn voor hun functie. Die vraagt doorzettingsvermogen, een zekere hardheid en de bereidheid de ambitie te laten vóórgaan boven andere genoegens in het leven. Geen wonder dat juist de bestaande topvrouwen in meerderheid mordicus tegen een quotum zijn.

Misleidende suggestie
Maar hebben bedrijfssociologische studies dan niet aangetoond dat ondernemingen met meer vrouwen aan de top het veel beter doen dan die met minder of helemaal géén vrouwen? Misschien, maar de suggestie die daarvan uitgaat is hoogst misleidend. Zo'n correlatie zegt niks over de vraag wát de oorzaak is van wát. Voor hetzelfde geld bewijst ze dat een welvarend bedrijf zich gemakkelijker de 'luxe' veroorlooft van een paar extra vrouwen in het bestuur. Betekenis krijgt dat pas wanneer het met zo'n onderneming onverhoopt wat mínder goed gaat. Als het werkelijk 'luxe' was, is het daarmee snel afgelopen. Ironisch genoeg 'bewijzen' de cijfers dan opnieuw de valse correlatie waarom het allemaal begonnen was: slechter resultaat, minder topvrouwen.

Dat pleit allemaal niet tegen een grotere feminiene presentie in de boardroom. Maar het pleit er ook niet vóór, en al helemaal niet met een beroep op 'representativiteit', alsof een bedrijf een soort parlement zou zijn. Laat staan dat de staat zich daarin zou moeten mengen met wettelijke quota of de dreiging daarmee. Geef de samenleving de kans haar werk te doen - en heb de bescheidenheid te accepteren wat zij kiest, ook al strookt dat niet met jóuw rechtvaardigheidsideaal. Verboden en verplichtingen zijn er al genoeg.
Laten politici er daarom mee ophouden van deze kwestie een principe-aangelegenheid maken, desnoods dwars tegen de maatschappij in.

Missioneringsijver is in de politiek zelden een goede raadgever en schaadt niet zelden het aanzien ervan. "Politici doen maar wat ze willen", heet het dan al snel - en in dit geval terecht. Dan slaat visie om in politiek hobbyïsme met het snufje hoogmoed van de pressiegroep die haar zin doordrijft. Het uitstel van een verplicht vrouwenquotum is een stapje in de goede richting. Afstel ervan zou nog beter zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden