Uitspraak Zijlstra werpt schaduw over zorgdebat

VVD fractievoorzitter Halbe Zijlstra. Beeld ANP

Vandaag overlegt de Tweede Kamer met staatssecretaris van Rijn van volksgezondheid over de hervorming van de langdurige zorg. Maar de dreigende nieuwe bezuinigingsronde werpt een schaduw over het overleg.

Van Rijn kan waarschijnlijk rekenen op steun van D66, ChristenUnie en SGP, samen met regeringspartijen PvdA en VVD voldoende voor een meerderheid, ook in de Eerste Kamer. Tenzij de partijen van gedachte veranderen door de bezuinigingen waarover VVD-leider Halbe Zijlstra onlangs sprak.

"De uitspraak van Zijlstra over mogelijk nieuwe bezuinigingen in de zorg maken het er voor ons niet gemakkelijker op. Het hervormingsplan van de staatssecretaris kan er over een paar weken heel anders uitzien. We weten niet waar we aan toe zijn" aldus Vera Bergkamp van D66.

Volgens de plannen worden gemeenten verantwoordelijk voor zorg die nu nog in de volksverzekering AWBZ zit. Verzorging, begeleiding en dagbesteding gaan over naar de gemeenten, evenals de jeugdzorg die bij de provincies wordt weggehaald. De zorgverzekeraars worden verantwoordelijk voor verpleging. Mensen moeten zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Er blijft een kern-AWBZ over, bedoeld voor ouderen en gehandicapten die dat echt niet meer kunnen.

Deze operatie levert vier miljard aan bezuinigingen op, waaronder de huishoudelijke hulp die al onder de gemeenten valt. Gemeenten eisen een grote beleidsvrijheid, zodat ze de middelen zo efficiënt mogelijk kunnen inzetten. Ze willen de mensen dwingen hun zorg zelf te regelen en betalen, als ze dat kunnen. D66, GroenLinks, ChristenUnie en SGP begrijpen de wens. "Het is wezenlijk voor het welslagen van de hervorming", aldus Cees van der Staaij (SGP). Maar Bergkamp vraagt zich af of een gemeente mantelzorg echt kan afdwingen.

De vier oppositiepartijen steunen de hoofdgedachte achter het plan, al hebben ze nog wel wat wensen. Steun van GroenLinks is onwaarschijnlijk, tenzij groot deel van de bezuinigingen van tafel gaat.
SP en PVV gruwen van de hervorming die volgens deze partijen neerkomt op ontmanteling van de ouderenzorg. Op het CDA hoeft Van Rijn waarschijnlijk evenmin te rekenen. Mona Keijzer, Tweede Kamerlid: "Wij zijn blij dat de kern-AWBZ een wettelijk recht blijft, maar feit is dat deze volksverzekering verdwijnt. In 2017 wordt de AWBZ namelijk overgeheveld naar risicodragende zorgverzekeraars."

Wensenlijstjes van de oppositie
ChristenUnie en SGP hechten zeer sterk aan de keuzevrijheid van de cliënt. Carla Dik (CU): "Het gevaar bestaat dat de gemeenten met één grote zorgaanbieder in zee gaan. Mensen moeten ook voor christelijke zorgaanbieders kunnen kiezen."

Dik ziet in het persoonsgebonden budget (PGB), waarmee cliënten zelf hun zorg kunnen inkopen, een belangrijk middel om de keuzevrijheid te garanderen. Dik: "Gelukkig blijft het PGB behouden. Maar er wordt wel vijf procent op gekort. Dat moet van tafel." Ook SGP, D66 en GroenLinks willen af van de bezuiniging op het PGB.

De oppositiepartijen maken zich ook ongerust over de mantelzorgers. Het kabinet verwacht daar veel van, maar volgens Dik rekent het kabinet zich rijk. "Mantelzorgers dreigen overbelast te raken. Het is absoluut noodzakelijk dat een voorziening als dagbesteding waarop 25 procent wordt gekort, voldoende toegankelijk blijft om de mantelzorgers te ontzien." Cees van der Staaij (SGP) vindt dat mantelzorg fiscaal beloond moet worden.

Ook de positie van de cliënten moet worden versterkt, menen de oppositiepartijen. Linda Voortman (GroenLinks): "Laat ze in de gesprekken met de gemeente gesteund worden door een eigen coach."

Tot slot willen de oppositiepartijen voorkomen dat speciale groepen tussen wal en schip raken, zoals kwetsbare gehandicapte kinderen die thuis wonen of mensen met zware psychische problemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden