Uitspraak over bed, bad en brood splijt coalitie

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie.Beeld anp

Opnieuw zullen VVD en PvdA een oplossing moeten bedenken voor een asielkwestie waar binnen de twee regeringspartijen totaal verschillend over wordt gedacht. Na het kinderpardon en de strafbaarstelling van illegalen ligt nu de opvang van afgewezen asielzoekers op tafel, een groep die momenteel deels op straat belandt.

Aanleiding vormt de definitieve uitspraak van het Europees Comité van Sociale Rechten, onderdeel van de Raad van Europa, die vandaag officieel bekend is gemaakt. In de uitspraak staat dat Nederland iedereen binnen haar landsgrenzen bed, bad en brood moet bieden. Ook afgewezen asielzoekers. De vraag is: gaat die opvang er komen en hoe gaat die eruit zien?

Niemand wil meer weg
De PvdA heeft de druk in elk geval al flink opgevoerd. Na de voorlopige uitspraak, een jaar geleden, zei Kamerlid Marit Maij dat haar partij ervan uitgaat dat Nederland de definitieve uitspraak van de mensenrechtenorganisatie volgt. Immers, Nederland slaat andere landen ook om de oren met uitspraken van het comité. Bovendien horen mensen in een welvarend land onder geen beding op straat terecht te komen.

Maar daar denken de VVD en verantwoordelijk staatssecretaris Fred Teeven, ook VVD, heel anders over. "Het is geen juridisch bindende uitspraak", zei Teeven meteen na de voorlopige uitspraak. "We gaan niet in de houding springen en iedereen eten en drinken geven." Kamerlid Malik Azmani noemde opvang voor iedereen een 'slechte zaak' omdat dan niemand meer weg wil.

Ook Teeven vreest dat zodra hij iedereen het recht op opvang geeft, niemand meer mee zal werken aan zijn terugkeer. Afgewezen asielzoekers zullen hier willen blijven in de hoop op een nieuwe pardonregeling, hun illegale status op de koop toe nemend. Zo wordt het Nederlandse asielbeleid betekenisloos, meent Teeven.

Algemene opvang brengt volgens de staatssecretaris ook allerlei risico's met zich mee: hoge kosten, afkalvend maatschappelijk draagvlak voor het asielbeleid en wie weet brengt het ook wel een hele nieuwe stroom asielzoekers op de been.

'Ik ga er geen cent aan uitgeven'
Vooralsnog lijkt Teeven te kiezen voor de weg van uitstel. Na de tussenuitspraak schoof hij de keuze voor zich uit in afwachting van het definitieve oordeel. De kans is groot dat hij dat vandaag weer gaat doen, door erop te wijzen dat het Comité van Ministers van de Raad van Europa zich nog over de uitspraak moet buigen. Hun oordeel wordt pas op z'n vroegst in januari verwacht.

Achter de schermen lijkt nog geen compromis te zijn gesmeed. Daar was tijd genoeg voor: de uitspraak ligt al vier maanden vertrouwelijk bij het ministerie. Maar begin september maakte Teeven tegenover De Telegraaf nog eens stevig duidelijk hoe hij tegen de opvang van afgewezen asielzoekers aankijkt. "De kans daarop is nul. Ik ga er in ieder geval geen cent aan uitgeven." Die laatste zin is interessant en kan iets zeggen over de uitweg die de coalitie zoekt. Allereerst kan Teeven de opvang op het bordje van de gemeenten leggen, die een zorgplicht hebben voor iedereen binnen hun gemeentegrenzen. Uit frustratie over het gebrek aan voorzieningen voor deze rondzwervende groep, hebben diverse steden zelf al een opvang opgezet. Teeven kan dat stilletjes gedogen, al zullen gemeenten dan wel hun hand ophouden.

Andere optie: Teeven schuift de hete aardappel door naar collega-staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA, volksgezondheid) door vreemdelingen door te verwijzen naar daklozencentra. In Frankrijk en Slowakije is dit ook zo geregeld, schreef Teeven kort voor de zomer aan de Kamer. Kiest Nederland ook voor die optie, dan hoeft Teeven er inderdaad geen cent aan uit te geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden