'Uithuisplaatsing is hier geen passende maatregel'

Hoogleraar jeugdzorg over Tom Watkins: Wat zijn moeder doet, balanceert op het randje

INTERVIEW | MAAIKE VAN HOUTEN

Toelaten of ingrijpen? Het nieuws dat jeugdzorg de rauw etende Tom Watkins (15) uit huis wil plaatsen omdat zijn moeder hem al twee jaar illegaal thuishoudt, stelt hoogleraar Mariëlle Bruning voor een duivels dilemma. "Jeugdzorg dreigt met uit huis plaatsen omdat de jongen niet naar school gaat. Dat is eigenlijk geen passende maatregel, omdat niet is aangetoond dat het elders voor hem beter is dan thuis. Uithuisplaatsing heeft veel negatieve effecten en die hebben hier snel de overhand. Het kind wordt van zijn moeder gescheiden en dat is lastig, helemaal voor een 15-jarige die goed weet wat hij wil. Daar komt bij dat de maatregel praktisch haast onuitvoerbaar is. Hij heeft aangekondigd weg te lopen uit een pleeggezin, en hoe wil je deze jongen aan het eten van ander voedsel zetten?"

De jongen is nu ondergedoken, had jeugdzorg daar rekening mee moeten houden?
"Ongelooflijk dat het zo loopt. Nu al blijkt dat uithuisplaatsing onhaalbaar is, hij is bij voorbaat weg. De spanning is hoog opgelopen en de jongen is de dupe. De vraag aan de moeder is wel of het haar dit allemaal waard is. Dit gaat heel ver, dat hij al de benen heeft genomen."

Door de schoolkwestie heen speelt de extreme voeding. Mogen ouders niet zelf weten wat voor eten ze hun kinderen voorschotelen?
"Ja, dit zit op het randje. Wat tolereren we en waar komen we onder de minimumgrens van wat je mag verwachten van ouders? De kinderarts die de zaak aanhangig heeft gemaakt is zeer gerenommeerd. Zij constateert dat deze jongen ondervoed is en dat door dit dieet de ontwikkeling van het brein wordt afgeremd of vertraagd. Dat vind ik veel erger dan dat hij niet hard genoeg groeit. De lengte kun je voor lief nemen, daar zit voor de staat niet het omslagpunt om in te grijpen. Maar dat zit wel bij de gevolgen voor het brein, de hersenontwikkeling is cruciaal in deze puberfase."

Zit dat omslagpunt ook bij onderwijs? Tom gaat al twee jaar niet naar school omdat hij daar volgens zijn moeder wordt uitgelachen om zijn eetgewoontes. Hij wordt daar ongelukkig, zegt zijn moeder.
"We hebben een systeem voor thuisonderwijs, en de moeder voldoet volgens de rechter niet aan de voorwaarden. Zij voedt haar kind geïsoleerd op, hij heeft leeftijdgenootjes nodig. Er zijn wel meer pubers met een afwijkende levensstijl. Zij willen anders zijn, en ouders moeten hun kinderen leren hoe ze daar op school mee om kunnen gaan. Waarschijnlijk heeft jeugdzorg wel geprobeerd de moeder ertoe te bewegen hem naar school te laten gaan. Als de moeder de deur dicht blijft houden, dan blijft alleen uithuisplaatsing over. Dat is een te zwaar middel, maar er is niks anders."

Recent zijn drie kinderen onder toezicht gesteld omdat ze veel te dik waren en de ouders onvoldoende deden om de kinderen te laten afvallen. Wat vindt u ervan dat gezondheidsrisico's voor jeugdzorg ook een reden zijn om in te grijpen, naast mishandeling, misbruik en verwaarlozing?
"Gezondheid hoort er zeker bij. We leven in een veiligheidscultuur, we zijn verdachter op risico's, ook voor de gezondheid. Er zijn nog nooit zoveel beschermingsmaatregelen voor kinderen opgelegd, we worden alerter. Dat is goed, maar een kinderrechter moet streng blijven toetsen of er noodzaak is tot ingrijpen."

Iedereen wordt opgeroepen signalen van kindermishandeling en misbruik te melden. Moeten mensen ook doorgeven als hun buurkinderen extreem dik zijn, of ondervoed?
"Nee, dat zou heel gevaarlijk zijn. We moeten wel naar een cultuur waarin je elkaar meer durft aan te spreken, maar dit gaat te ver. Over gezondheid gaan professionals, zij kunnen de gevolgen van leefstijlen beoordelen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden