Uithongeringsritueel zorgt voor discussie in India
Toen de Indiase Manikchand Lodha (92) stopte met roken, tv kijken en uiteindelijk met eten en drinken, deed niemand iets. Want Lodha voerde het omstreden Santhara-ritueel uit, waarbij hij zichzelf omwille van de verlichting uithongerde. Zijn dood, eerder deze maand, en een rechtszaak tegen het ritueel zorgen voor debat in India. Hoever mag je gaan met vasten?
Hij lag in de hoek van een bungalow - zwak, stervend. Drie jaar geleden begon hij zichzelf los te maken van het aardse. Hij stopte met het drinken van zoete thee, waar hij zo van hield. Hij gooide zijn televisie weg. Hij stopte met zijn medicijnen. Sliep niet meer op zijn matras, maar op de kale grond.
Op 10 augustus sprak hij de oude spirituele belofte uit: ik vast mezelf dood. Hij stopte met het eten van brood en het drinken van water. Zes dagen later overleed hij.
Omstreden
Het Santhara-ritueel is omstreden. Het ritueel, dat deel is van het Jaïnisme, een oude Indiase religie, is speciaal voor mensen die de dood nabij zijn door hoge leeftijd of ziekte. Zij maken zich langzaam los van de aarde, om zo een waardige dood te sterven. Jaïnisten geloven dat er zo ruimte komt voor de ziel.
Een activist, Nikil Soni, vond dit een raar verhaal. Hij vond de religieuze vrijheid die deze groep gelovigen tot op heden krijgt, in strijd met het recht op leven. Hij zette daarom een petitie op en spande een rechtzaak aan.
Op dezelfde dag als dat Lodha besloot geen brood en water meer tot zich te nemen, deed de rechtbank van Rajasthan uitspraak: jezelf uithongeren is een vorm van zelfmoord, en dat is verboden in de Indiase wet.
Jaïnistische leiders zijn boos. Zij zeggen in hoger beroep te gaan. Vandaag waren er door geheel India demonstraties om het uithongeringsritueel te behouden. Het is niet duidelijk hoe vaak jaïnisten zichzelf doodvasten omdat het vaak in stilte gebeurt. Een veelgehoorde schatting is tegen de honderd per jaar.
Dood verheerlijken
Hoewel vasten gewoon is in India, zijn de jaïnisten hierin het meest radicaal. De religie heeft ongeveer 6 miljoen aanhangers en propageert een sterke afkeer van materialisme. Monniken mogen zelfs geen geld aanraken.
In India zijn het religieuze en het politieke leven heel sterk met elkaar verweven en dat maakt het debat over het uithongeringsritueel lastig. De staat subsidieert veel religieuze evenementen, en ziet religieuze rituelen veelal als erfgoed. Tegelijkertijd staat de overheid leven voor - en geen dood.
De hamvraag rond dit ritueel is: hoever mag je gaan met vasten? En mag de ook religieuze staat gaan inveniëren in religieuze praktijken? Het grootste bezwaar van critici is dat in het Santhara-ritueel de dood verheerlijkt wordt.
Dat gebeurde ook bij Lodha. Toen zijn overlijden nabij was, stroomde de kleine bungalow vol met mensen, bekenden en onbekenden. Zijn schoondochter zei The New York Times: "Hij moet iets goed hebben gedaan dat hij zo'n dood verdiend heeft." Een ander familielid: "Zijn gezicht straalde als de zon."
