'Uitgestorven' reuzenschildpad lijkt toch nog voor te komen

Rond de Galápagos-eilanden moeten tientallen exemplaren rondzwemmen van een reuzenschildpad die al 150 jaar geldt als uitgestorven. Amerikaanse biologen hebben een genetische 'voetafdruk' van het dier gevonden bij een verwante schildpaddensoort. Dit betekent dat beide soorten onlangs nog met elkaar hebben gepaard.

De held in dit verhaal is de Chelonoidis elephantopus. Deze schildpad met zijn typische zadelvormige schild kwam oorspronkelijk alleen op het zuidelijke Floreana-eiland voor. Toen Charles Darwin dit eiland in 1835 aandeed, tijdens zijn reis met de Beagle, merkte hij al op dat lokale kolonisten erg veel schildpadden opaten. Vijftien jaar later was de kolos van honderden kilo's uitgestorven.

Of niet? Sinds 1850 zijn weliswaar geen levende exemplaren van de elephantopus meer waargenomen. Toch moeten ze nog bestaan, verscholen in een uithoek van de Galápagos. De biologen maken dit op uit DNA-sporen die ze aantroffen bij de verwante becki-schildpad. Deze laatste leeft op het noordelijk gelegen Isabela-eiland.

Een genetische analyse van 1669 becki-schildpadden leert dat 84 van hen een volbloed-elephantopus als vader of moeder hebben. En aangezien dertig van deze 84 schildpadden jonger dan vijftien jaar zijn, moeten ze kort geleden zijn verwekt. Goede kans dat hun ouders nog in leven zijn, schrijven de biologen vandaag in het vakblad Current Biology. Want reuzenschildpadden kunnen honderd jaar worden.

Het is een primeur dat een 'uitgestorven' diersoort wordt herontdekt aan de hand van DNA-sporen. Eerder zijn soorten wel lijfelijk herontdekt, zoals de coelacant. Deze kwastvinnige oervis was lange tijd alleen als fossiel bekend, totdat een kapitein in 1938 het eerste levende exemplaar ving voor de kust van Zuid-Afrika.

Ook de ivoorsnavelspecht leek een tijd van de aardbodem verdwenen. Maar in 2005 maakten vogelaars een - omstreden - filmpje waarop één volwassen exemplaar door een Amerikaans bos zou vliegen.

In totaal moeten er minstens 38 onversneden elephantopus-schildpadden over zijn. Dat hebben de Amerikanen berekend op basis van de DNA-sporen bij de nazaten. De oerdieren zouden zich schuilhouden rond het noordelijke eiland, waar hun voorgangers waarschijnlijk twee eeuwen geleden per schip heen zijn vervoerd.

De biologen willen de verloren gewaande soort nu via een kweekprogramma herstellen. Daarvoor hopen ze een aantal stamvaders en -moeders in handen te krijgen. Een lastige opgave, gezien het kleine aantal nog levende dieren. Mochten ze onverhoopt te weinig raszuivere schildpadden vinden, dan gaan ze de soort terugkweken door gemengde nakomelingen op een slimme manier te kruisen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden