Uiteindelijk zijn we bijna allemaal een kafir

NUWEIRA YOUSKINE

Vaak heb ik me erover verbaasd, hoe delicaat de connotatie van een woord kan zijn. 'Ongelovige' is zo'n woord. Volgens verschillende onderzoeken is het geloof in God in West-Europa het laagst. Toch hoor ik ook in dit deel van de wereld niet snel iemand plompverloren zeggen dat hij 'ongelovige' is. Eerder zal iemand dat wat verzachtender omschrijven, zoals in 'ik geloof niet in een God' - soms gevolgd door veel hoog armgezwaai met erbij de tekst: 'ik geloof wel dat er íéts is...'. Afijn, dan komen we dus bij al die andere mooie termen die we hebben verzonnen voor mensen die niet in een standaard hogere macht geloven; ietsist, spiritueel zoekend, agnost, humanist, enzovoorts.

Wie naar de islamitische wereld afreist, wordt vaak overstelpt met het goede advies daar maar niet te vertellen dat hij ietsist / atheïst / agnost is, 'want dat begrijpen ze daar niet'. Dat is natuurlijk onzin; alsof ze in de islamitische wereld spontaan kortsluiting krijgen wanneer iemand het bestaan van God ontkent. Geloof is er alleen meer een vorm van sociale identiteit. Iemand kan nooit een kerk of moskee van binnen zien, van geen Jezus of Mohammed willen weten, tóch geldt de geloofsfactor als eerste, gemakzuchtige duiding: ergens in die richting hoor je oorspronkelijk thuis, wat je er concreet mee doet is een tweede. Het vertelt iets over afkomst, over familiebanden en mogelijke politieke sympathieën, weinig over aanbidding. Een kenmerk wellicht, van minder geïndividualiseerde samenlevingen dan de onze.

De term 'kafir', die vaak voor een ongelovige wordt gebruikt, heeft daarom ook zo'n ongelooflijk zware bijklank, zwaarder dan ons 'ongelovige'. Dat je niet in God zou geloven is misschien wel bijzaak; de implicatie is dat men niet meer weet waar je te plaatsen, in welke maatschappelijke hoek je ingebed kan worden - onmogelijk onoverzichtelijk. Daarom zijn de moderne takfiri-bewegingen (u weet wel, die moslims die andere moslims telkens toeroepen dat ze kaffers zijn) ook zo populair vandaag de dag: het is onmiddellijk duidelijk wie er wel en niet in het politiek-religieuze straatje past.

Wie werkelijk op de religieuze betekenis van een kafir in wil gaan, heeft het moeilijk. De kafir is dan niet zozeer degene die niet in God gelooft, maar degene die niet wil erkennen dat er een macht boven hem kan staan. Ondankbaarheid is een ander aspect van de kafir: degene die niet tevreden is met de dingen die hem geschonken worden, of die wijze raad verwerpt. Lastig. Wie kan zich volledig onderwerpen aan een hogere macht? Wie is zich er steeds van bewust dat hij zich moet richten op de goede dingen die hij aangereikt krijgt? Bar weinigen, gok ik. Als je het zo definieert, zijn er wel heel veel ongelovigen op de wereld.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden