'Uiteindelijk zijn 29 mensen door onze tunnel gered'

Joachim Rudolph tijdens het graven van een tunnel onder de Muur in 1962. Beeld Trouw

Joachim Rudolph (75) groef begin jaren zestig een tunnel onder de Berlijnse Muur door om Oost-Duitsers te helpen vluchten.


"Bukkend in het gras lieten we onze ogen wennen aan het donker. Ik liep tien meter vooruit. Mijn vriend sloot aan. In een grote boog om de wachttoren, nog 250 meter naar het riviertje. Het kostte ons vier uur. Voorzichtig zakten we het water in, dan een oorverdovend geluid. Een explosie of kogels vanuit de wachttoren? We schoten door het water en renden naar de eikenbomen even verderop. De stilte kwam terug. Om half vijf 's nachts, 29 september 1961, zagen we de eerste huizen. West-Berlijn, we waren er. Mijn eigen vlucht was gelukt.

Ik hoefde niet lang na te denken toen me kort daarna gevraagd werd mee te helpen bij het graven van een tunnel. Twee Italiaanse jongens wilden hun studievriend uit Oost-Berlijn naar de andere kant halen. De gevaren kende ik, maar juist daardoor twijfelde ik geen moment. Ik wist hoe erg het leven aan de andere kant van de Muur was.

Vierentwintig uur per dag werkten we aan de tunnel. Liggend op onze rug hakten we in diensten van acht uur het leem weg, legden we elektriciteit aan en bouwden we een afvaltransportsysteem (zie foto hierboven, red.). Zo groeven we de 135 meter lange tunnel vanuit een oud pand in West-Berlijn onder de Muur door.

Op 14 september 1962 was het zover. De kelder in Oost-Berlijn was donker toen ik uit de schacht kroop. Voorzichtig opende ik de kelderdeur. Ik hoorde stemmen van bewoners die boven woonden en nergens van wisten, maar ik moest de gang op. Waren we met graven wel echt bij huisnummer 7 uitgekomen? In een overall liep ik naar de voordeur en stapte naarbuiten. Links een grenswacht, mijn hand klemde ik om het pistool in mijn broekzak. Snel keek ik, nummer 7. We zaten goed. Het rode laken kon binnenblijven, het witte laken werd snel aan het balkon van de kamer gehangen. Onze koeriers in Oost-Berlijn, die uitzicht hadden op het balkon, gaven de vluchtelingen het teken voor vertrek. Het was tegen zes uur 's avonds toen de deurklink naar beneden ging. Het eerste groepje kwam binnen. Ik krijg nog steeds tranen als ik er aan denk. Door onze tunnel zijn uiteindelijk 29 mensen gevlucht.

Met één van hen ben ik later getrouwd. Samen reisden we de hele wereld over en werkten we een tijd in Nigeria. Maar de dagen voor 9 november 1989, toen de Muur viel, waren we thuis, in Berlijn. De demonstraties in het Oosten werden steeds groter. De dag na de val heb ik uren naar de mensenmassa bij de Muur gekeken. Nog altijd hoor ik het onophoudelijke inhakken op de Muur. Dat moment vergeet ik nooit meer.

Ik weet uit ervaring dat de vrijheid die we nu hebben niet vanzelfsprekend is. Mijn verhaal herinnert daaraan, daarom vertel ik het ook. Want de rest lijkt het tegenwoordig te vergeten."

Profiel Joachim Rudolph

25 december 1938: geboren in Meseritz (nu Polen).

1959-1961: studeert in Dresden veiligheids- en telecommunicatietechniek.

1961: vlucht naar West-Berlijn.

1962: graaft mee aan Tunnel 29, waardoor 29 mensen van Oost naar West vluchten. Werkt hierna mee aan nog een tunnel. Door verraad is deze nooit gebruikt.

1971: tot zijn pensioen werkzaam in het onderwijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden