Uiteindelijk zal Bush garen spinnen bij de rassenrellen

WASHINGTON - De rust in Los Angeles is bijna onwezenlijk en wordt verstoord door een stortvloed aan vragen. Waarom gebeurd dit? Hoe kon de politie het laten gebeuren? En waarom staken de zwarten hoofdzakelijk hun eigen wijken in brand?

Nu de kruitdampen zijn opgetrokken vinden alle partijen elkaar op de kreet 'een proces van heling'. De ellende in de arme wijken krijgt plotseling aandacht. Leiders van gevreesde bendes uit de getto's komen op de televisie in welbespraakte bewoordingen zeggen dat zij lak hebben aan de blanken en hun zogenaamde orde: blank Amerika heeft de macht en steelt met goedkeuring van de overheid. Als de zwarte gemeenschap onderdrukt wordt, geen gelijke kansen heeft op onderwijs, werk en een betere toekomst - heet dat geen stelen? Als blanken het geld in hun zak stoppen dat eigenlijk naar de opvoeding zou moeten gaan van hen die het nodig hebben, wie kan het de zwarten dan kwalijk nemen dat zij hun 'rechtmatig deel' uit de winkel roven?

Dominee's, zwarte en blanke leiders van de beweging voor de burgerrechten en andere sociale instellingen in het hele land zeggen dat nu het tijdstip voor bezinning en actie is aangebroken. Het is vreselijk wat er gebeurd is, maar misschien was dit nodig om de mensen de ogen te openen. Amerika heeft jaren lang zijn sociale problemen van armoede, ongelijke kansen en rassentegenstellingen onder het tapijt willen vegen. Nu weten we tenminste allemaal wat de echte problemen zijn, en kunnen we beginnen met z'n allen aan een oplossing te werken. Er moet een brug van vertrouwen gebouwd worden tussen blank en zwart.

President Bush heeft in zijn toespraak vrijdagavond tot de natie het geweld en de plundering veroordeeld, maar hij heeft ook gezegd dat aan de oorzaken van dat geweld iets gedaan moet worden. Bill Clinton, de Democratische presidentskandidaat prees de toespraak van de president, maar wees er op dat de huidige situatie in de Amerikaanse grote steden een gevolg is van de verwaarlozingspolitiek van de regeringen van Bush en Reagan. Die hebben geld aan de infrastructuur van de Amerikaanse steden onttrokken en bovendien in hun verkiezingscampagnes op de onlustgevoelens van blank Amerika tegen hun zwarte landgenoten hebben ingespeeld.

De onafhankelijke Ross Perot, die zich steeds meer als een presidentskandidaat gedraagt, zegt dat de kern van Amerika's problemen teruggaat tot het gezin, de kerk en de school. Amerika knikt instemmend.

De geschiedenis leert echter dat dit soort gewelddadige onlusten de nationale wil om de problemen serieus aan te pakken niet versterkt, maar verzwakt. Als gevolg van de rellen die in 1965 een deel van Los Angeles en later andere steden platbrandden daalde het animo van de blanke meerderheid in de strijd voor de zwarte burgerrechten aanzienlijk. Sindsdien is het met de Democratische partij, die altijd meer de nadruk heeft gelegd op sociale gerechtigheid, bergafwaarts gegaan.

Het succes van Reagan en Bush is gebaseerd op de gedachte dat de overheid aan de fundamentele problemen van de Amerikaanse samenleving niets kan veranderen: dat is het werk van de kerken, het gezin en het particulier initiatief. Verder hebben zij met succes ingespeeld op onlustgevoelens bij de blanke bevolking dat zij bedreigd wordt door de zwarten. Op straat is dat de willekeur van het geweld, op het werk gaat de bedreiging uit van de affirmative action, die positieve discriminatie, die een baan waar een blanke recht op meent te hebben aan een minder gekwalificeerde zwarte geeft.

De rellen in Los Angeles versterken deze anti-zwarte gevoelens. De algemene verontwaardiging in het land over het belachelijke vonnis van de jury, die de vier politiemannen vrijspraak, werd dan ook al gauw overschaduwd door een nog grotere verbijstering, angst en verontwaardiging over de brandstichting en de plundering. Daarom was president Bush veel feller in zijn veroordeling van het geweld dan in zijn verontwaardiging over het vonnis.

Het lijkt erop dat de strategen van het Witte Huis dubbel spel spelen. Met de mond belijden zij het helings-thema. Zij hebben laten doorschemeren dat zij het accent van de verkiezingscampagne van Bush gaan verleggen. De president was van plan het Democratische Congres aan te wijzen als de grote schuldige van Amerika's problemen, in de wetenschap dat zeer veel Amerikanen hun vertrouwen in de nationale instituten hebben verloren. Nu gaat de president de komende tijd meer aandacht besteden aan het helen van de wonden.

De les uit de geschieddenis is dat de Amerikaanse middenklasse, die over een half jaar een nieuwe president gaat kiezen, er niets voor voelt om geld, dat toch al niet voor het oprapen ligt, te stoppen in een bodemloze put van onoplosbare problemen van armoede, vijandigheid en geweld. De mooie woorden over meer begrip kunnen op grote publieke bijval rekenen. Maar dat leidt niet tot groter begrip en bereidheid de problemen op te lossen. Volgens die logica zal George Bush de grote winnaar zijn van de rassenrellen in Los Angeles.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden