Uiteindelijk was hij loyaal

Benjamin Barber, de bekende Amerikaanse politicoloog, vergeleek Saif al-Islam recent met Michael Corleone uit 'The Godfather'. In het eerste deel van de beroemde filmtrilogie is Michael aanvankelijk een verlegen rechtenstudent die niets te maken wil hebben met de maffiapraktijken van Vito, zijn machtige vader.

Hij verlooft zich met een braaf meisje en neemt dienst in het leger. Maar alles verandert als Vito ternauwernood aan een aanslag ontsnapt. Nu het er echt op aankomt blijkt familieloyaliteit te prevaleren. Michael schaart zich aan de zijde van zijn broers, wreekt zich op de aanslagplegers en is aan het einde van de film de nieuwe 'Don Corleone'.

Barber wist waarover hij sprak. Als adviseur van de Monitor Group, de consultancyfirma die zich in 2006 voor enkele miljoenen liet inhuren om het imago van Libië op te vijzelen, maakte hij zowel Saif al-Islam als diens onvoorspelbare en tirannieke vader van dichtbij mee.

De tweede zoon van Moammar Kadafi afficheerde zich in de jaren vóór de opstand nadrukkelijk als 'hervormer'; als iemand die open stond voor ideeën en investeerders uit het Westen, en die niet schroomde openlijke kritiek op het regime van zijn vader te uiten. "Democratie", zo antwoordde hij ooit op de vraag waar Libië het meest om verlegen zit. "Bedoelt u dat Libië meer democratie nodig heeft?", vervolgde de interviewer. "Nee", antwoordde Saif, "want dat zou impliceren dat we daar al iets van hebben."

Saif al-Islam ('zwaard van de islam') studeerde architectuur in Tripoli en behaalde een MBA in Wenen alvorens hij in 2002 werd toegelaten tot de prestigieuze London School of Economics (LSE). Economie leek hem minder te passioneren dan het uitgaansleven van de Londense wijk Mayfair. "Saif behoorde, om het beleefd te zeggen, niet tot de slimste studenten", stelde een oud-docent eerder dit jaar. "Hij was totaal ongeïnteresseerd in economie en miste intellectuele diepgang om op dit niveau te studeren."

Toch voltooide hij in 2008 een proefschrift, dat samenviel met een gift van anderhalf miljoen pond aan de LSE. Beschuldigingen van plagiaat, en de vraag of de school een dergelijke gift wel had mogen aannemen leidden eerder dit jaar tot het aftreden van de decaan.

Hoe serieus waren Saifs oproepen tot hervorming van Libië dan te nemen? "Kadafi sr. is een woestijnvos die niet maalt om zijn reputatie", stelde de Libische dichter Khaled Mattawa in 2006. "Maar zijn zoons hebben in het buitenland gestudeerd en kennen de wereld. Ze willen een BMW rijden en heersen over een land dat door de internationale gemeenschap is geaccepteerd."

Dat verlangen naar respectabiliteit kwam tot uiting in de belangrijke rol die Saif speelde om het internationale isolement van Libië te doorbreken. Zo bewerkstelligde hij een amnestieregeling voor politieke opponenten van zijn vaders regime en ijverde hij voor financiële genoegdoening voor de families van slachtoffers van aanslagen waar Kadafi sr. een hand in zou hebben gehad, zoals de Lockerbie-ramp.

Maar de volksopstand van februari dit jaar betekende een ommekeer. Saif, die ooit stelde liever de eerste gekozen leider van Libië te zijn dan de tweede ongekozen 'Gids van de Revolutie', schaarde zich pal achter zijn vader. Met opgeheven vinger waarschuwde hij voor 'rivieren van bloed.' Libische rebellen lieten zich afgelopen maanden ontvallen dat ze die vinger zouden afsnijden als ze hem te pakken zouden krijgen.

Vrijgekomen foto's van zijn gevangenschap suggereren dat ze dat dreigement ten uitvoer hebben gebracht. Oog om oog, tand om tand, The Godfather indachtig? Onder het oog van zijn cipiers zei Saif dat zijn hand geblesseerd is geraakt bij een Navo-bombardement. Wat er werkelijk is gebeurd, kan pas blijken wanneer hij vrijelijk zijn verhaal kan doen. 'Don Kadafi' zal hij in elk geval nooit worden.

In het nieuws omdat...
...hij, de tweede zoon van Moammar Kadafi, zaterdag in Zuid-Libië is opgepakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden