Uitdammers vrezen water niet

Inwoners Noord-Hollands dorp in actie tegen horizonvervuilende dijkverzwaring

Golven met schuimkoppen klotsen tegen de dijk. Het herfstweer nodigt niet bepaald uit tot een wandeling langs de liefelijke huisjes van Uitdam. 's Zomers krijgt de dijk een nóg oud-Hollandser uitstraling door het wapperende wasgoed. Daar is het nu het seizoen niet voor, er waait een krachtige wind vanaf het uitgestrekte Markermeer.

Veel Noord-Hollandse dijken voldoen volgens het Hoogheemraadschap niet meer aan de eisen. Ook bij Uitdam, waar een deel van de 150 inwoners direct aan de dijk woont, is dat het geval. Het Hoogheemraadschap wil er een buitenwaartse dijkversterking aanleggen, waarbij de top van de huidige dijk wordt afgegraven en een nieuwe dijk tegen de huidige geplaatst wordt, met de top twintig meter verderop.

De Uitdammers reageren fel op het plan. Zij vrezen verlies van het unieke dorpskarakter.

Jaap Hoekman van de dorpsraad vindt een dijkversterking ten koste gaan van de uitstraling van dorp en omgeving. "Bovendien duurt het vijf jaar. Zo lang zitten we in de troep. De huizen beschadigen en het uitzicht verdwijnt, waardoor de huizenwaarde daalt."

Uitdam ligt vlak boven Amsterdam. Hoekman denkt dat de hoofdstad indirect ook de gevolgen van de aantasting van het landschap gaat merken. "Amsterdam staat in de toptien van stedenranglijsten. Mede dankzij de groenvoorziening om de stad heen."

De Uitdammer actiegroep de Kwade Zwaan vecht voor behoud van het cultuurhistorische landschap rond het IJmeer. Met succes: een slibdepot en de bouw van duizenden woningen voor Almere werden mede dankzij hen tegengehouden. Oprichtster Manja Verhorst is eenvolhardend strijder met een groot netwerk: "We proberen nu al invloed uit te oefenen op alle niveaus, van lokaal tot de landelijke politiek. Als je pas actie onderneemt wanneer de definitieve beslissing valt, ben je te laat".

De Uitdammers voelen zich gepasseerd door het Hoogheemraadschap, dat alleen in woord zou luisteren. Hoekman noemt de besluitvorming niet transparant; suggesties van bewoners zouden steeds zonder toelichting terzijde worden geschoven. "Ze gaan voorbij aan alternatieven. Het veen in de dijk blijkt na onderzoek van kennisinstituut Deltares sterker dan gedacht; oeveel sterker wordt binnenkort bekend. En de hoogwatermodellen waarop het plan gebaseerd is, kloppen niet. Het waterpeil is dankzij de Afsluitdijk controleerbaar, zeker als de megapompen waarvan sprake is er komen." Overige alternatieven die het landschap sparen, zoals een diepwand en verankering zijn duurder, erkennen de bewoners.

Bregje van der Steeg, woordvoerster van het Hoogheemraadschap weerspreekt de kritiek. "We willen de bewoners juist zoveel mogelijk betrekken. Dit plan tast het landschap zo min mogelijk aan. Maar er moet wat gebeuren, voor de veiligheid van 1,1 miljoen Noord-Hollanders die achter de dijken wonen. We wachten de definitieve veentest af, maar over eventuele aanpassingen kan ik zonder alle cijfers geen uitspraken doen. Voor toekomstplannen rondom de Afsluitdijk wordt erop gerekend dat de dijken versterkt zijn. Dat moet dus eerst gebeuren. En bij hoogwater in het Markermeer staat het water in de Waddenzee ook hoog, waardoor het moeilijk weg te pompen is".

De dorpsraad overweegt om claims in te dienen tegen eventuele schade aan en waardevermindering van de huizen als de versterking doorgaat. Marijke Bresser van de Kwade Zwaan is ook strijdbaar: "We gaan alle registers opentrekken. Ze moeten met heel goede redenen komen. We zijn zoals vele Uitdammers afkomstig uit Amsterdam en niet voor niets hierheen gekomen. Het duurde even voordat we de oorspronkelijke bewoners ook zover kregen zich voor Uitdam in te zetten. Zij zijn gezagsgetrouwer. Maar het dorp en omgeving zijn prachtig, daarvoor moet je strijden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden