Uitbundig en ingekeerd Gaudeamus-prijs naar Spaanse componist

AMSTERDAM - De Gaudeamus compositieprijs (10 000 gulden) is dit jaar toegekend aan de 29-jarige Spanjaard David del Puerto voor zijn Concert voor hobo en klein ensemble. Het werd op de vijfde dag van dit jaarlijkse evenement uitgevoerd in de Beurs van Berlage door Ernest Rombaut en het Xenakis Ensemble onder Diego Masson.

Een ontdekking is het niet, want het heeft door de premiere in 1992 met dezelfde vertolkers bij het Festival Nieuwe Muziek in Middelburg, en door de live-opname daarvan al ruime bekendheid gekregen. Maar verrassend is het steeds weer door de afwisseling van uitbundigheid en ingekeerdheid in het subtiele samenspel van solopartij en ensemble.

Het heeft naar mijn idee een zelfde emotionele uitstraling als Maderna's laatste werk (het derde hoboconcert), maar dan zonder tragische ondertoon. Wat de jury voor de compositiewedstrijd (Edison Denisov, Steve Martland en Klaas de Vries) onder ogen heeft gehad zal geheim blijven, maar afgaande op de tien werken die zij uit 377 inzendingen hadden genomineerd, zal de keus niet veel problemen hebben gegeven.

Het enige werk van hetzelfde niveau als dat van Del Puerto, werd niet voor mededinging ingezonden. Dat was het intens melancholieke 'Sappho's Tears' voor sopraan (Marjanne Kweksilber) viool en blokfluit van de in Griekenland geboren Calliope Tsoupaki; een vondst van een tweemans-commissie (Maarten Altena en Martijn Padding) die voor een aantal interessante aanvullingen (hors concours) op het programma had gezorgd.

Zo was er 'Lament, Strathspey, Reel' van Andrew Toovey voor solo-viool, waarin Irvine Arditti met zijn technisch stuntwerk weer eens bewees dat niets (voor hem) onspeelbaar is, wat pianist Ananda Sukarlan ook deed in de keiharde, bliksemsnelle 'slagstukken' van Vanessa Lann en Michael Gorodecki. Virtuositeit op Gaudeamus-niveau was ook te horen in de door Alban Wesly geblazen fagotcompositie van Gijsbrecht Roye. Maar met zo'n gedateerd stuk minimal music (van Geoff Smith), dat in geen enkel opzicht in een Gaudeamus-programma thuis hoort, hadden Altena en Padding een onbegrijpelijke keus gemaakt. Ook de selectie van de prijzenjury gaf aanleiding tot grote vraagtekens. Zoals bij 'La partition de la jungle' van de Fransman Thierry Pecou, die met veel chaotisch getoeter een potje maakt van Zuidamerikaanse en Caribische folklore. Daar gaat de Mexicaan Juan Trigod Ruanova idiomatischer mee aan de gang in zijn Danza Concertante voor piccolo en orkest, waar hij de uitzinnige vervoering van een semi-religieus volksfeest schijnbaar spontaan, maar tot in de details gepland, verbeeldt. Het Radio Symfonie Orkest onder Nicolas Cleobury en fluitist Jos Zwaanenburg maakten er met nog enkele solisten in het orkest een wild feest van.

Vertwijfeling

'Henkays' (Fins voor: stevige bries) van de Fransman Patrick Odiard bleek ook geen compositie om zo maar tien mille tegenaan te gooien. Dat is zo'n werk waarvan je door het geluid de muziek niet meer hoort en waarvan de beschrijving door de componist de vertwijfeling alleen maar groter maakt. Wat moet de luisteraar met de wetenschap dat “bij de elektronische geluiden gebruik is gemaakt van additieve synthese, gerealiseerd in real time door een NeXT-station, bestuurd door het MAX-programma dat ontworpen is door Miller Puckett aan het IRCAM”? Een merkwaardig stuk, zullen we maar zeggen. Net als 'Arrival' voor sopraan en orkest van de Amerikaanse Sharon Hershey. De tekst gaat over the American dream van de Amerikaans vrouw in verleden en heden, met in deel twee veel filmische voortrekkersromantiek (how the west was won) in musicalstijl, compleet met blues en hevige versterking van de vocale (Priti Colos) en andere solopartijen. De 29jarige Hershey kreeg er een eervolle vermelding voor en de toezegging volgend jaar een werk in te mogen zenden dat zonder jurering zal worden uitgevoerd.

Het was een bijzondere week, vooral voor de 38 componisten, waarvan er 15 hun werk voor het eerst hoorden uitvoeren. Wat toch de opzet van Gaudeamus is: jonge componisten de gelegenheid geven te horen wat ze op papier hebben gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden