Uitbreiding EU / 'Nederlands gemits en gemaar schaadt ons imago'

BRUSSEL - Onenigheid over de EU-uitbreiding bestaat niet alleen in het Nederlandse kabinet, dat vanmiddag na de begrafenis van prins Claus verder praat over de kwestie. Ook in het Europees Parlement staan de regeringspartijen CDA en VVD lijnrecht tegenover elkaar.

Oost-Europese journalisten in de perszaal van de Europese Commissie willen weten wat er aan de hand is. Wie is die Zalm? Klopt het dat hij Litouwen er niet bij wil hebben? En Polen, Slowakije? De verwarring is groot, en het is lastig om uit te leggen dat het dan wel gaat over een Europese kwestie, maar dat het meer nog een binnenlands politiek probleem is.

De CDA-delegatie in het Europees parlement hield zich de afgelopen dagen koest, officieel vanwege het overlijden van Claus. Maar buitenlandspecialist Arie Oostlander, rapporteur voor de uitbreiding in het Europees Parlement, heeft al een paar keer de opgelegde radiostilte verbroken en de VVD gehekeld; zonder overigens die partij of liberale politici bij naam te noemen.

Dat deed hij vorige week al tijdens het debat in Brussel. Oostlander is het gezeur over de kosten van de toetreding in het Nederlandse kabinet beu. Vanuit Portugal, waar de Europese christen-democraten hun congres hebben, noemt hij de Nederlandse reserves over de uitbreiding nadelig voor ons imago.

,,Dat een land zich zo vijandig opstelt, is gênant'', zegt Oostlander. Hij begrijpt de VVD niet. ,,In de liberale fractie in het Europees Parlement hoor ik dergelijke geluiden helemaal niet. Alleen de Nederlandse liberalen in het EP maken een voorbehoud bij de uitbreiding van bijvoorbeeld Polen en Slowakije.''

Volgens Oostlander voelt de VVD blijkbaar de behoefte om met een Europees probleem zich in eigen land politiek te profileren. ,,Maar wat heb je daar aan, als één lidstaat de uitzondering op de regel wil zijn.''

De CDA-politicus wijst erop dat Nederland een van de grootste investeerders in Oost-Europa is en dat er in veel gevallen zelfs een handelsoverschot is. Hij benadrukt dat de uitbreiding budgettair pijnloos verloopt. Maar dat dringt maar niet door in Den Haag, zegt hij. ,,En als dat al gebeurt, dan is er altijd wel een ministerie van financiën dat door het schetsen van rampscenario's, sterke overdrijvingen en tendentieuze weergave van cijfers, bereid is opnieuw angsten te prikkelen en de uitbreiding in een kwaad daglicht te stellen.''

In een opiniestuk in het Friesch Dagblad schreef de christen-democraat zaterdag dat Nederland onder het vorige kabinet gidsland werd in schraperigheid waar het de arme kandidaat-lidstaten betrof. ,,De minister van financiën zwaaide toen de scepter. Dit stuk 'paars' beleid is door de nieuwe regering nog niet ingrijpend veranderd.''

Als er al problemen zijn met de kosten van het Europees beleid, dan slaat dat volgens Oostlander op het geschil tussen de lidstaten van de Europese Unie over de hervorming van het landbouwbeleid. De kandidaat-lidstaten hebben daar nauwelijks mee te maken. ,,Vandaar dat de minister-president de uitbreiding van de EU niet wil koppelen aan de herziening van dat beleid'', betoogt Oostlander. Coalitiepartner VVD wil volgens hem echter het achterblijven van hervormingen juist wel wreken op de kandidaat-lidstaten. Daarmee worden fatsoensregels overschreden, vindt hij.

Het debat in Den Haag lijkt zich niet alleen toe te spitsen op de kosten van de uitbreiding. VVD-europarlementariër Jules Maaten wijst erop dat in de analyse van de Europese Commissie een groot aantal tekortkomingen aan het licht is gekomen, zoals corruptie en voedselveiligheid.

Maaten snapt niet waarom iedereen nu met de vinger naar de VVD wijst. ,,Ik roep al twee jaar dat we serieus naar de kandidaat-landen moeten kijken. We moeten per land een beoordeling maken op basis van de aanbeveling van de Commissie. Dat is niets nieuws.'' Dat Nederland eventueel een veto uitspreekt over de toetreding van enkele landen, beschouwt Maaten als een democratisch recht. ,,Je zou eraan kunnen denken dat enkele landen in de tweede golf, samen met Bulgarije en Roemenië, toetreden, op voorwaarde dat ze aan de criteria voldoen.''

De liberaal vindt niet dat Nederland zich nu belachelijk maakt. ,,Het is een debat op argumenten. Dat is goed.'' De europarlementariër betwijfelt dat Nederland, of althans de VVD, zo alleen staat in Europa. Hij hoort ook kritische geluiden uit andere landen. ,,Maar het is waar dat wij het misschien wat scherper formuleren'', aldus Maaten, vanuit Bath in Groot-Brittannië. De Europese liberalen vergaderen daar over de toekomst van Europa.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden