Uitbreiding EU / Nederland verliest geloofwaardigheid

De politieke daadkracht van Nederland in Europa staat door de val van het kabinet op het spel. Het hangt nu vooral af van de Tweede Kamer, en met welke boodschap demissionair premier Balkenende volgende week naar de Europese top in Brussel wordt gestuurd.

BRUSSEL - De kabinetscrisis heeft haar weerslag op de Europese rol die Nederland wenst te spelen. Van de kritische opstelling bij de uitbreiding en de eis om het Europees landbouwbeleid te hervormen, blijft naar verwachting weinig over.

Ambtenaren en diplomaten in Brussel maken zich grote zorgen dat de politieke instabiliteit in Nederland een onzekere afloop tot gevolg heeft van de komende Europese top in Brussel en die in Kopenhagen, half december.

Voor diplomaten in Brussel was de afgelopen dagen de opstelling van Nederlandse politici over de uitbreiding van de EU, nog voor de val van het kabinet, al onbegrijpelijk. Iemand als Gerrit Zalm, oud-minister en nu fractieleider van de VVD, gaat volgens sommigen totaal voorbij aan het internationaal belang. Nu komt de val van het kabinet daar nog bovenop.

Wat heeft Nederland in de huidige situatie nog te zeggen als er knopen moeten worden doorgehakt over de toetreding van tien nieuwe lidstaten?

Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie hóeft een demissionair kabinet geen probleem te zijn voor Europese besluitvorming. Dat hangt af van het mandaat dat de Nederlandse bewindslieden krijgen van de Tweede Kamer. Bovendien heeft die Kamer zelf het laatste woord over de uitbreiding. Ratificatie van de toetredingsverdragen wordt pas in de tweede helft van 2003 verwacht.

Een diplomaat voorspelde deze week dat als Nederland in Kopenhagen de uitbreiding blokkeert, het daarmee zichzelf voor langere tijd diplomatiek isoleert.

Balkenende heeft volgende week op de top in Brussel het gezelschap van een andere demissionaire premier, de Oostenrijker Wolfgang Schüssel. Maar voor Oostenrijk is de uitbreiding geen probleem. In 1991 was de toenmalige Belgische premier Wilfried Martens ook demissionair, toen hij in Maastricht over een nieuwe Europees verdrag moest onderhandelen.

Morgen doet het Nederlandse kabinet nogmaals een poging om een gemeenschappelijk standpunt te bepalen over de uitbreiding. Een compromis tussen VVD en CDA behoort tot de mogelijkheden.

Nederland wil garanties dat het mechanisme, waarmee de Europese Commissie de nieuwe lidstaten in de eerste twee jaar van hun toetreding nauwgezet wil controleren, ook daadwerkelijk wordt toegepast.

Volgende week woensdag debatteert de Tweede Kamer over Europa. Het is vooralsnog onduidelijk hoe de kamerfracties van VVD, LPF en CDA zullen reageren. Vandaag is eurocommissaris Günther Verheugen, die over de uitbreiding gaat, in Den Haag om uitleg te geven.

EU-buitenlandcoördinator Javier Solana verwacht niet dat de politieke crisis in Nederland een hinderpaal vormt. ,,De tien kandidaat-lidstaten zitten in de trein naar Kopenhagen en niets zal de rit van die trein belemmeren'', verklaarde Solana in Polen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden